No Problem in Jamaica Maaan!

Het zit er bijna op... volgende week donderdagochtend sta ik alweer met beide benen in de Haarlemmermeerpolder. De tijd gaat snel, heel snel. Ik ben net een week terug van een vijfdaagse reis naar Jamaica. Ik moest Cuba voor een paar dagen verlaten omdat ik een visum voor maximaal zestig dagen kon krijgen. Dus vertrok ik, zonder klagen natuurlijk, voor enkele dagen naar de zuiderbuur: Jamaica (zie foto's rechtsboven).

Jaaamaaan
Het vrolijk geschilderde vliegstoestel van Air Jamaica geeft me het gevoel alsof ik naar een pretland vlieg. In Kingston (hoofdstad) aangekomen, vraag ik aan een Jamaicaan of ik eten kan halen op het vliegveld: “jaaamaaan, you can gut foet hie”, zegt hij in een superkomisch accent in het Engels (Jamaica was een Engelse kolonie). Ik begin te lachen omdat ik niet weet of hij écht zo praat, of dat hij een geintje maakt, maar al gauw blijkt dat iedereen dit komische accent ‘aanhangt’.

Het taaltje en de mensen ademen relaxedheid. Alles gaat op zijn dooie gemakje en de mensen zijn erg vriendelijk. De woorden ‘stress’, ‘hurry’ of ‘worry’ lijken niet in het Jamaicaanse vocabulaire voor te komen. Twee voorbeelden van Jamaicaanse relaxedheid:

Ik loop een elektronica zaak binnen om een kabel voor een fotocamera te kopen (mijn Cubaanse vrienden hebben me een lijst meegegeven met spullen die ik voor ze moet kopen). Het personeel begint wat geintjes over mijn gigantische backpack te maken: “ben je net uit het vliegtuig gesprongen?, “mag ik de parachute zien?”. Ze vragen me of ik weet hoe ze dansen in Jamaica. Ik: “nee, maar ik wil het wel eens zien”, waarop een jongen een cd-tje opzet in één van de stereotorens in de etalage, en de winkel is getransformeerd tot een dansvloer. Het personeel laat me wat ‘state of the art’ danspasjes zien.

Twee dagen later loop ik in een rustige straat in een buitenwijk in Kingston. Plotseling begint het te regenen. Er is nergens plaats om te schuilen, dus ik loop door. Een auto stopt voor een huis. De bestuurder wacht in de auto totdat de regen over is. Terwijl ik langs de auto loop, opent de man het portier, geeft me een paraplu, en zegt: “ik woon hier, breng het maar langs wanneer je terug komt”. Hij vraagt me geen naam, onderpand, óf ik überhaupt terug kom, wanneer ik dan terugkom. Nee, dat is alles.

No worries?
De mensen mogen dan wel zo onbezorgd over komen, het kan niet anders zijn dan dat ze zorgen hebben. In tegenstelling tot Cuba, waar iedereen arm is, maar waar wel iedereen een fatsoenlijk huis, eten en medische zorg heeft, is er grote ongelijkheid in Jamaica. In ‘Uptown Kingston’ waan je je in een goede Amerikaanse buurt met vrijstaande huizen en bij iedereen een nieuwe auto voor de deur. ‘Downtown Kingston’ is het best te vergelijken met een arme ‘zwarte stad’ in Zuid-Afrika (het deed me erg denken aan Umtata, voor de ZA-gangers), met verpauperde huizen, veel handel op straat en veel geweld. Per dag worden er gemiddeld vijf moorden gepleegd in Jamaica. Dit is best veel voor een bevolking van drie miljoen. Bijna alle geweld komt in de uithoeken van Downtown Kingston voor, waar drugsbaronnen regeren en de politie niet veel te zeggen heeft. Kingston staat bekend om geweld, en dat is de reden dat veel toeristen Kingston links laten liggen, en naar andere plaatsten op het tropische eiland trekken (ik heb geen nare ervaring gehad).

Dutty Friday
Vrijdag vraag ik rond of er s’avonds wat te doen is. “Jaaamaaan, it’s Dutty Friday!” Jamaica is beroemd om zijn ‘streetdances’. Deze avond wordt er één georganiseerd en ik besluit dat ik zo’n ‘Dutty Friday’ toch minstens één keer moet meemaken. Samen met Micheal, een Jamaicaan uit het hotel, ga ik op stap. We hebben ons laten vertellen dat de ‘dance’ laat begint dus we vertrekken één uur s’avonds (pas drie uur s’nachts begon het druk te worden). De ‘dance’ vindt plaats op een grote kruising. Aan drie kanten staan er stapels speakers van vijf meter hoog. De DJ speelt voornamelijk reggae en ska. De Jamaicanen zijn heel cool gekleed, en dansen een grappige combinatie van hip-hop en Afrikaanse stijl, die ik nog nooit eerder gezien heb. Na een tijdje houden we het voor gezien op mijn eerste ‘Dutty Friday’…

The King of Reggae
De bekendste Jamaicaan is ongetwijfeld Bob Marley. Zijn museum is ‘just down the road’. Samen met een Duitse groep toeristen krijg ik een rondleiding door het tot museum omgebouwde huis van (Nesta) Bob. De gids laat ons de repetitie ruimte zien die met kogelgaten gevuld is. In de jaren zeventig werd Marley terwijl hij aan het repeteren was beschoten door aanhangers van één van de twee politieke partijen van Jamaica. Marley werd in zijn elleboog geraakt. Volgens een vriendin was het beter om de kogel te laten zitten anders kon hij zijn elleboog niet meer bewegen, en geen gitaar meer spelen voor het grote Jamaicaanse ‘unity concert’ dat twee dagen later gepland stond. Marley speelde het concert dus maar mét kogel in zijn elleboog.

Vlak naast zijn moestuin, met natuurlijk een paar plantjes marihuana, staat een standbeeld van Marley met zijn grootste inspirators op het voetstuk geschilderd: aan de voorkant zijn vrouw en twee vriendinnen, en aan de linkerkant koning Haile Gebresalassie uit Ethiopië. “Haile wie?” Zoals de meeste mensen wel weten was Marley een Rastafarian, herkenbaar door de lange rasta lokken. Rastafarians geloven dat koning Haile Gebresalassie uit Ethiopië (stierf in jaren tachtig geloof ik) de ‘Lion of Zion’, oftewel de beloofde Messias is. Via koningin Sheba en koning Salamo stamt Selassie van het ‘Huis van David’ af. Zelf ontkende Haile dat hij de Messias was.

Ik houd het bij de relaxte tunes en de luchtige teksten van de King of Reggae:

Sayin' One Love, One Heart
Let's get together and feel all right
I'm pleading to mankind (One Love)
Oh Lord (One Heart)

Give thanks and praise to the Lord and I will feel all right
Let's get together and feel all right

De vuelta en Cuba
Nu weer Cuba. Deze laatste weken zijn de belangrijkste weken voor mijn onderzoek naar de invloed van de ‘twee valuta’s’ in het leven van de Cubanen. Mijn Spaans is nu op een redelijk niveau en ik nu heb ik een netwerk van vrienden en kennissen die mij aan informanten kunnen helpen. Dus ik ben een drukke antropoloog op het moment. Ik heb veel afspraken met academici en ben veel interviews aan het en afnemen, en daarna analyseren, met mensen die interessant zijn voor mijn onderzoek. Nog even aanpoten dus… Saludos!