Pieter, waar ben je?

Welcome to the Visitor!

2011-06-05T09:07:00.000-07:00

Happiness
Bedankt voor al jullie reacties op ‘geluk is geluk?’, die zetten mij ook weer verder aan het denken. Iemand vroeg bijvoorbeeld: “wat betekend het dan voor het werk van ZOA als geluk zo relatief is?” Met andere woorden: als mensen in Zuid-Sudan gelukkig zijn, wat kan ZOA er bijdragen als ontwikkelingsorganisatie?

Hoewel geluk relatief is (het heeft niet dezelfde betekenis in Afrika als in Nederland) denk wel ik dat er absolute dimensies aan geluk, of ongeluk te zitten. Oorlog, ziekte en honger maken maar weinig mensen gelukkig. Daarom werkt ZOA in landen zoals Zuid-Sudan om mensen te helpen om hun leven weer op te bouwen na jaren van oorlog.

Baseline Survey
In de regio waar ik werk, hebben we net onderzoek gedaan onder 443 huishoudens om vast te stellen wat de situatie is van inwoners op het gebied van gezondheid, onderwijs, voedselzekerheid, etc. Een van de vragen die gesteld werd was of, en waarom, mensen (on)gelukkig zijn met hun leven:

Zoals je hierboven kunt zien gaf meer dan 70% van de respondenten aan niet gelukkig met hun leven te zijn, met ‘gebrek aan geld’ (31%) en ‘familie problemen’ als belangrijkste redenen (25%). De mensen die aangaven wel gelukkig met hun leven te zijn vertelden dat ‘vrijheid’ (38%) en ‘familie’ (27%) daarvoor de belangrijkste redenen zijn.

Het is opvallend te zien dat ‘familie’ een grote bron van geluk en van ongeluk is. Een verklaring voor het geluk is dat familiebanden erg nauw zijn, en dat familieleden op elkaar kunnen rekenen in moeilijke tijden. Maar ongelukkige ‘familieproblemen’ worden meestal veroorzaakt door de schoonfamilie die een onredelijk hoge bruidschat eisen, en de vrouw of zelfs kinderen wegnemen als de bruidschat niet afbetaald word.

Het statistiekje geeft ook aan dat mensen blij zijn met hun vrijheid na decennia van burgeroorlog en dat ze graag wat meer geld willen hebben. Dat laatste is niet zo gek met een huishoudelijk inkomen van minder dan 13 Euro per maand, wat ook hier heel weinig is, voor 70% van de inwoners.

Vooral tijdens het droogseizoen hebben mensen geld nodig eten te kunnen kopen. Bijna alle mensen in de regio verbouwen hun eigen voedsel maar de oogst is niet genoeg om er een heel jaar van te kunnen eten. Een overweldigende 97% van de respondenten geeft namelijk aan dat ze niet genoeg eten hebben om hun huishouden te voorzien. Omdat een gemiddeld huishouden vijf kinderen heeft, hebben vooral kinderen hiervan te lijden. Het is hier bijvoorbeeld normaal dat kinderen zonder eten naar school worden gestuurd en maar een maaltijd per dag krijgen, gewoon omdat er niet meer eten is.

Wij zijn dan ook net een project begonnen om de voedselzekerheid van ongeveer 3.000 mensen in de regio te verbeteren. We stimuleren de boeren om zich te organiseren in groepen van ongeveer twintig landbouwers omdat samenwerking de opbrengst van de oogst verhoogd. Ook geven we de boeren training om hun landbouwtechnieken te verbeteren (kennis die in de oorlog verloren is gegaan) en introduceren we nieuwe zaden die meer opbrengst genereren.

William in Afrika!!!

In april kwam mijn broertje me opzoeken, en het was al snel weer ouwe jongens krentenbrood. Na een paar dagen relaxen in Kampala, de hoofdstad van Uganda, was het tijd voor actie. We besloten om een nachtbus te nemen richting Kabale, schijnbaar het mooiste en het koudste gedeelte van Uganda. Jammer genoeg was de roestige bus niet bestand tegen een heftige tropische regenbui waardoor er tijdens het instappen al een laag water stond waar je in je douchecabine ernstig zorgen over zou maken. Ook vulde de bus zich langzamerhand tot Cubaanse volheden waardoor we veel mensen van dichterbij hebben leren kennen dan we ooit gewenst hebben.

Maar bij William, zittend net achter mij, geen spoor van ergernis. Zo’n cockpit is ook niet ruim natuurlijk. Hij praatte honderduit met de passagiers en voordat ik er erg in had kreeg ik gebakken banaan, sim-sim koekjes en gestokt geitenvlees aangeboden die hij als een jager-verzamelaar bijeengesprokkeld had bij verkopers door het busraam. Na een lange en natte rit van zo’n negen uur kwamen we aan in Kabale, inderdaad een heel mooi heuvelachtig en koud gebied. Koud dan voor de gemiddelde Afrikaan met 15 graden Celsius. Persoonlijk kwam me dit niet slecht uit omdat ik eindelijk grond had gevonden voor de drie dikke ongebruikte wollen truien die ik uit Nederland had meegenomen.

Na een interessant bezoek in een museum over de Baganda stam waar we onder andere leerden dat geiten als kachel dienden door ze s’nachts onder een verhoogd bed te plaatsen, vertrokken we met gehuurde taxi auto’s en brommers richting Rwanda over zandwegen door een daadwerkelijk prachtig groen heuvellandschap bezaait met terrasvormige akkers, kleine huisjes en kerkjes. Op de grens kwamen we erachter dat we een visum bij de Rwandese ambassade in Uganda aangevraagd hadden moeten hebben, maar na heel subtiel de ‘foreign-wist-ik-veel-card’ op tafel te hebben gelegd werden we doorgelaten.

In Rwanda bezochten we het Virunga National Park bekend om de gorilla’s die in een vallei wonen omringd door maar liefst vijf vulkanen. Natuurlijk moest en zou, een van deze vulkanen even beklommen worden en het liefst de hoogste (3.600 meter)! Helaas konden we geen gids vinden voor deze nog actieve vulkaan en dus beklommen we de ‘lage’ Bisoke (2.900 meter). Maar met malaria net achter de rug en William’s buikkrampjes, hoogstwaarschijnlijk veroorzaakt door het gestokte geitenvlees in de natte bus, ging dat zo makkelijk niet. Waar onze Franse en Zweedse groepsgenoten de berg ophuppelden leken wij op twee oude oorlogsveteranen, strompelend de modderige berg op, leunend op een houten stok. Maar we hebben de top toch gehaald en kregen een mooi kratermeer als beloning. En warempel zagen we ook nog een dampende gorilla bolus, maar dichterbij lieten de zwartharigen ons niet komen.

Na het verkennen van Lake Bunyonyi al varend in een boomstam en een joy-flight met Simon, een Mission Aviation Flight (MAF) piloot, door Uganda vertrokken we naar Sudan. Hier kreeg William een indruk van het land, mijn collega’s en vrienden, en van het werk wat ik hier doe. De tijd vloog, na twee dagen in Juba, Zuid-Sudan’s stoffige hoofdstad was William weer ‘due’ om terug te vliegen. Een mooi bezoek, goede gesprekken, veel lol en avontuur.

Tien maanden
Veel mensen vragen me hoe ik het leven hier ervaar. Ik ben nu sinds tien maanden in Zuid-Sudan en moet zeggen dat het leven, hoe anders het ook is, normaal lijkt te worden. Je raakt eraan gewend dat de standaard anders is qua eten, vervoer en wonen en kijkt niet meer op van dingen die wij in Nederland vreemd zouden vinden zoals verhalen over geesten, het eten van witte mieren of joelende vrouwen tijdens een begrafenis. Ook hebben de lokale bewoners mij geaccepteerd als deel van de Pojulu Community en wordt ik altijd vriendelijk verwelkomt als ‘Barukimang’. Het leren van de taal is wel lastig. ZOA’s werktaal is namelijk Engels wat het moeilijk maakt om goed Bari en Juba Arabic te leren, maar gelukkig zijn er redelijk wat mensen in de community die ook Engels spreken.

Over twee maanden loopt mijn traineeship af en kom ik weer voor een tijdje naar Nederland. Waarschijnlijk blijf ik daarna werken bij ZOA in Zuid-Sudan wat nog niet helemaal in kannen in kruiken is, maar vast wel goed komt. Ook krijg ik vragen over Abyei de betwiste olierijke provincie die op de grens tussen Noord-en Zuid-Sudan ligt. In de aanloop naar onafhankelijksdag van Zuid-Sudan op 9 juli zijn er spanningen tussen beide landen. Maar gelukkig zijn de Verenigde Naties sterk vertegenwoordigd met vredestroepen en oefent de internationale gemeenschap grote druk uit, vooral op Bashir de president van Sudan, om tot een vredige oplossing voor de regio te komen. Zoals je kunt zien heb ik wat nieuwe foto's ge-upload.

Geluk = geluk ?

2011-03-20T14:56:00.000-07:00

Ik weet dat het alweer een paar maanden geleden is sinds mijn laatste ‘post’. Maar vrees niet, ik ben nog altijd ‘alive and kicking’ :) De referendum periode is heel rustig verlopen en maar liefst 99% van de Zuid-Sudanezen heeft voor onafhankelijkheid van Sudan gekozen. Deze uitslag biedt veel hoop voor een vredige toekomst na meer dan 20 jaar burgeroorlog! In ‘Bye bye Khartoum’, de ‘post’ hieronder, kun je lezen hoeveel het referendum betekend heeft voor de Zuid-Sudanezen. En op 9 juli 2011 is het eindelijk zover: op die dag kunnen de Verenigde Naties hun nieuwste landen-telg bijschrijven.

Wel opvallend om te zien dat de gaten tussen mijn ‘entries’ groter zijn geworden naarmate ik hier langer ben. Een verklaring is dat zelfs het Zuid-Sudaneze leven gewoon wordt. Ik woon en werk hier nu sinds zeven maanden en merk dat ik de levensstijl hier als ‘normaal’ heb aangenomen. Zo twijfel ik niet meer voordat ik boven het poepgat ga hangen, en sta ik niet meer onhandig te doen met mijn tijltje water en blokje zeep tijdens het ‘douchen’.Daarnaast heb ik een koelkastloos leven inmiddels geaccepteerd: in de praktijk betekend het dat je eigenlijk alleen maar lauw water of hete thee drinkt en altijd ‘droog eet’ omdat je vers drinken en voedsel niet kunt bewaren. Ook ben ik vergeten hoe het voelt om over een asfaltweg te rijden en kijk ik niet gek meer op als we voorrang verlenen aan een overstekende geit.

Het leven kan nog zo anders zijn, alles went. Er zijn ook kanten aan het leven hier die het aanpassen makkelijk maken. Zo is het weer hier zalig. De drie wollen truien die ik heb meegenomen zitten nog netjes gepakt in mijn koffer. En de sterrenhemel is iedere avond fenomenaal. Ik heb nooit geweten dat er meer dan 12 sterrenbeelden zijn. Ook hangen er fris en fruitige vruchten aan de bomen: het mango en avocado seizoen komt er namelijk aan!

Maar dit neemt niet weg dat het leven hier harder is. Continu lijden mensen aan malaria en tyfus, de meest voorkomende ziekten hier. Medicijnen zijn beschikbaar, maar veroorzaken nog veel sterfte vooral onder kinderen. Ook overlijden veel kinderen al tijdens of vlak na de bevalling, er is hier nagenoeg geen medische hulp. Daarnaast is er bijna geen economie in de rurale gebieden behalve wat ‘kleinhandel’. Voor hun brood betekend het dat mensen zijn aangewezen op tuinieren. Ze verbouwen hun eigen eten maar dit is vaak niet gevarieerd genoeg wat bevestigd wordt door hongerbuikjes die je hier en daar bij kinderen ziet.

In de paar steden in Zuid-Sudan is er wel werk te vinden, maar met een bevolking waarvan 80 a 90% niet kan lezen en schrijven is het moeilijk voor de overheid om gekwalificeerd personeel te vinden. In ruraal Zuid-Sudan, waar de meeste mensen wonen, bestaat de lokale overheid vaak alleen maar op papier of maar uit een paar mensen. De bewoners merken dan ook weinig van het bestaan van de lokale overheid. In veel gebieden voorzien NGOs de mensen van basisvoorzieningen zoals water, scholing en gezondheidszorg. Ze bouwen daarnaast de lokale overheid op zodat ze het werk kunnen overnemen. Maar naast deze basisvoorzieningen hebben de Zuid-Sudanezen nog nooit van kinderbijslag of AOW gehoord.

Voor internationale begrippen zijn de mensen hier dus straatarm. Meer dan 50% van de mensen hier leeft onder de absolute armoedegrens van $1 inkomsten per dag. Maar gelukkig is armoede niet absoluut, het is relatief. Ik zal het uitleggen. Wat betekend ‘armoede’ in Nederland? Je bent arm als je bij de voedselbank je eten moet halen. Dit betekend niet dat je geen appartement hebt, geen TV-aansluiting, of wasmachine. In Nederland ben je arm als je maandelijks niet rond kunt komen. Ik wil armoede in Nederland niet bagatelliseren, arme mensen waar ook ter wereld hebben het zwaar, maar ‘armoede’ in Nederland betekend iets heel anders dan ‘armoede’ in Zuid-Sudan waar überhaupt niemand een TV heeft, ooit van een wasmachine gehoord heeft, of voedselhulp krijgt.

Dus voor Nederlandse begrippen is iedereen ‘arm’ in Zuid-Sudan maar voor Zuid-Sudanese begrippen is dat veel minder omdat de lokale mensen hier een heel ander referentiekader hebben. Het is heel normaal om in een tukul (kleien hut met een rieten dak) te wonen zonder stromend water of elektriciteit. Het is ook normaal om geen auto te hebben, of bankrekening, of baan. Maar deze mensen voelen zich niet arm omdat de norm hier heel anders is. Er zijn zelfs mensen die in een tukul wonen en zich heel rijk voelen! Kemis, een man hier in het dorp bijvoorbeeld heeft een klein winkeltje, een veld met cassava, twee vrouwen, acht kinderen, vijf geiten en een koe. Voor de mensen hier is Kemis een rijk en gezegend man. Kemis denkt er trouwens over na om nog een vrouw te nemen.

In Zuid-Sudan is een man arm als hij maar een paar of helemaal geen kinderen heeft. Dit betekend dat hij niet genoeg eten verbouwd of geld verdiend om een gezin te onderhouden. Een man is nog armer als hij geen vrouw heeft. Dit betekend namelijk dat hij niet eens geld heeft om een bruidschat te betalen. Deze man zal dus ook geen geiten en koeien hebben anders had hij wel een vrouw gehad. Dit is wat ‘armoede’ betekend in Zuid-Sudan, dus iets heel anders dan in Nederland.

En hoe zit dat met geluk? Ongeveer hetzelfde: waar je in Nederland, in Hengelo bijvoorbeeld, doodongelukkig zou zijn met een kleien hut zonder stroom of lopend water, een veldje maïs, twee zeurende vrouwen, zeven kinderen, drie geiten, een kip en een koe, zijn mensen hier daar heel gelukkig mee! Het geld in enige mate zelfs andersom. Zet je hier een Nederlands appartementenblokje neer met alles erop en eraan: water, elektriciteit, vloerbedekking, eettafel, gasfornuis, bestek, je kunt het zo gek niet verzinnen, maakt dat een Zuid-Sudanees niet perse gelukkig: “Waar moet ik mijn geiten houden, ik woon op de bovenverdieping! Hoe gebruik ik een gasfornuis? Kan dat niet gewoon op kolen? Bestek? Ik gebruikt toch gewoon mijn handen om mee te eten!

Geluk hier is niet hetzelfde als geluk daar, gelukkig maar…

'Bye Bye Khartoum'

2011-01-07T08:45:00.000-08:00

Zondag mogen de zuidelijke Sudanezen in een referendum beslissen of het land als één natie verdergaat of dat de staat zich horizontaal door midden splijt in een noordelijk Sudan èn een onafhankelijk Zuiden. Na veel lijden zien de zuiderlingen het referendum als dè kans om aan een nieuwe toekomst te beginnen.

Na beëindiging van de burgeroorlog tussen noordelijk en zuidelijk Sudan in 2005 is er met het ‘Comprehensive Peace Agreement’ afgesproken dat er op 9 januari 2011 een referendum wordt gehouden over de toekomst van het land. Sara Simon (28), moeder van twee kinderen, heeft zoals bijna alle Zuid-Sudanezen veel geleden tijdens de tweeëntwintigjarige burgeroorlog die aan ongeveer twee miljoen mensen het leven kostte. “Ik was nog heel jong toen de noordelijke Arabieren het zuiden binnenvielen.

We moesten s’nachts in kleine gaten in de grond slapen om veilig te zijn voor laagovervliegende Antonev vliegtuigen die bommen op onze dorpen wierpen”, vertelt Sara.

Begin jaren negentig werd de situatie zo onveilig dat het merendeel van de zuiderlingen Sudan ontvluchtten naar buurlanden zoals Ethiopië en Kenia. Zelf vluchtte Sara naar het noorden van Uganda waar zij jaren van haar jeugd in een vluchtelingenkamp doorgebracht heeft. Daar zorgden Ugandezen onder het bewind van Joseph Kony, rebellenleider van het Lord Resistance Army (LRA), voor veel moeilijkheden. “Het leven was er niet makkelijk omdat Ugandezen ons niet in hun land wilden hebben. Ze plunderden en staken onze hutten in brand. Ook vroegen ze willekeurige mensen of ze wilden glimlachen of niet. Zeiden mensen ‘ja’ dan werden hun lippen letterlijk op slot gedaan met een hangslot, zeiden mensen ‘nee’, dan werd hun mond verder opengesneden.” Sara vertelt dat veel Sudanezen zelfs het vluchtelingenkamp moesten ontvluchtten. “In die tijd zongen we over ons lijden: ‘Waarom straft God ons? Is het omdat we zwart zijn? Worden wij gestraft voor de zonde van Adam en Eva? God, waarom laat U ons zo lijden?’”

Alfred Wani (38), nu werkzaam als manager voor een NGO, vluchtte al lopend voor honderden kilometers naar de Centraal Afrikaanse Republiek (CAR). Daar kreeg hij een andere behandeling dan zijn landgenoten in Uganda. “In CAR moesten we nog zo’n honderd kilometer door droog land naar het vluchtelingenkamp lopen zonder eten of drinken te hebben. Maar godzijdank zetten de lokale mensen manden gevuld met cassava en ander eten langs de kant van de weg. Zij hebben ons gered, en gezorgd dat we sterk genoeg waren om de wilde dieren af te weren.” Alfred die later in Uganda met zijn familie herenigd werd had geluk dat hij een studiebeurs van de Jezuïeten ontving waardoor hij als één van de weinige Zuid-Sudanezen kon studeren in Kampala, de hoofdstad van Uganda. Daar kwam John Garang (overleden in 2005), voormalig leider van het Zuid-Sudaneze bevrijdingsleger, de SPLA op bezoek. “John Garang kwam om de Zuid-Sudanezen in Kampala te mobiliseren de strijd tegen Khartoum (hoofdstad van Sudan) te hervatten. Mijn vader heeft zich bij de SPLA gevoegd.”

Rond 2004 keerden de meeste vluchtelingen weer terug naar Sudan. Alfred keerde in 2002 terug om te werken voor een NGO en schetst de situatie die er toen in het land heerste. “Er waren geen wegen meer, huizen waren verwoest door bommen, en er waren geen scholen of gezondheidsklinieken. NGOs waren vitaal omdat er ook geen overheid was om basisvoorzieningen te regelen. Het is significant wat er tussen toen en nu ontwikkeld is.” Dit is ook de reden waarom Afred onafhankelijkheid steunt. “De culturele en economische verschillen tussen het rijke noorden en het arme zuiden zijn tè groot. Blijven we één, zal altijd weer conflict ontstaan. Als zuiderlingen moeten we de kans krijgen om ons zelf te ontwikkelen zodat onze kinderen en kleinkinderen de vruchten zullen plukken van onze onafhankelijkheid.”

“Maar in Zuid-Sudan zelf bestaan er ook veel verschillen,” erkend Alfred. Zuid-Sudan is samengesteld uit tal van etniciteiten waarvan de Dinka-stam de grootste bevolkingsgroep is. “Waar ik bang voor ben is dat de Dinka’s, die vaak barbaars gedrag vertonen, de macht zullen overnemen en het niet democratisch willen afstaan. Dit zou heel slecht voor Zuid-Sudan’s ontwikkeling zijn.” Maar Alfred ziet het niet te somber in. “Tijdens de campagne voor het referendum hebben we gezien dat 9 januari 2011 alle bevolkingsgroepen samenbrengt. Door het referendum beseffen mensen dat ze samen als Zuid-Sudanezen de macht en het vermogen hebben om een nieuwe oorlog te voorkomen.” Dus ook John Paffuri (33), bewaker van dezelfde NGO, weet wel wat hij zal stemmen tijdens het referendum, “Bye bye Khartoum!”, zegt hij wuivend met een grijns op zijn gezicht.

Koop je vrouw op lening

2010-11-14T07:19:00.000-08:00

Leven in Limbe
Iets meer dan drie maanden geleden vertrok ik naar het ‘land der zwarten’, de letterlijke betekenis van‘Sudan’. Het zijn drie hele interessante maanden geweest waarin ik veel gezien, geleerd, en gewerkt heb. De vorige keer dat ik schreef woonde en werkte ik in Katigiri, een klein dorp. Ondertussen woon en werk ik in Limbe, een gat vergeleken met wereldstad Katigiri. Limbe bestaat welgeteld uit 40 toekoe’s (kleien hutten), een kerk, een paar kraampjes met frisdrank, tomaten, en biscuit, 15 mango bomen die dienen als ontmoetingsplaats in de koele schaduw, zo’n honderd mensen wonend tussen het maïs, en misschien wel evenveel geiten.

Je zou dus zeggen dat ik ‘in het midden van nergens zit’, en zo voelt dat soms ook wel. Maar nergens is er helemaal niets. Zo is er hier iedere dag veel leven op het terrein van ZOA in Limbe. En na werktijd kunnen we bijvoorbeeld een potje voetballen met de ‘community’, domino spelen met de mannen onder een van de mangobomen (cultureel is het namelijk niet acceptabel dat vrouwen domino spelen), of waterpijp roken bij Limbe’s beste kraampje aan de Yei-Juba Road. Mijn Bari en Juba Arabic, de twee talen die ze hier naast Engels spreken, gaan stukje bij beetje vooruit. Ik weet nu bijvoorbeeld hoe je met “ti taling gwe ko ta” iemand een vredige dag toewenst in het Bari.

Ook heb ik al een heuse bijnaam gekregen, meer door toeval eigenlijk. In Katigiri was er een man die ‘Barukimang’ in plaats van ‘Buikema’ verstond toen ik mij voorstelde. Daarop vroeg hij mij: “kom jij uit Barukimang?” Bleek dat er een klein plaatsje is wat ‘Barukimang’ heet. Nu is er de legende dat de stichters van het plaatsje vuur nodig hadden om te koken en geiten te roosteren nadat ze zich gesettled hadden. Omdat lucifers en aanstekers hier geen gemeen goed zijn, riepen ze de hulp in van een man die hun vuur bracht, hoe precies weet ik niet. Omdat ze hier zo blij mee waren vereerden ze de hem door hun dorpje de naam: “man die vuur brengt”, te geven. Dit is de betekenis van het Bari-woord: ‘barukimang’. Ik loop dus tegenwoordig met een aansteker op zak.

Koop je vrouw op lening
Er zijn hier veel verschillen met de Nederlandse cultuur. Misschien wel de meest opvallende zijn verschillen in (liefdes)relaties. S’avonds tijdens het drinken van frisdrank en het eten van biscuit (een van de weinige snacks hier) komen er vaak relatieverhalen naar boven. Zo vertelde een Ugandese collega dat hij zijn vrouw op lening heeft gekocht! Dat zit namelijk zo: voor een dochter vragen de vader en haar ooms een bruidschat zodra ze wordt uitgehuwelijkt of zelf met een huwelijkspartner is gekomen. De hoogte van de bruidschat hangt van veel factoren af: is de dochter een harde werker? Is ze trouw, maagd, intelligent, en vruchtbaar? Het hangt ook af van haar stam: Mundari vrouwen zijn bijvoorbeeld veel duurder dan Bari vrouwen. Daarnaast hangt de hoogte af van de welvaart van de huwelijkskandidaat. Komt de bruidegom uit een rijke familie, moet hij veel meer betalen dan een arme sloeber. Voor de familie van de bruid zou ik bijvoorbeeld een ideale huwelijkspartner zijn: “omdat kawatja’s (witte mannen) nu eenmaal veel geld hebben!”

Terug naar Cristopher, de Ugandese collega. Ik heb zijn vrouw niet ontmoet, maar als ik hem mag geloven is ze een beeldschone, intelligente, en hardwerkende vrouw. Geen koopje dus helaas. Ook komt hij uit een redelijk welvarende familie, dus is hij akkoord gegaan met een bruidschat van 10 koeien, 10 geiten, en $10.000 dollar, wat hier een gigantisch bedrag is. Omdat hij dit niet direct kon ophoesten heeft hij zijn vrouw op lening gekocht. Hij hoopt zijn vrouw binnen tien jaar echt in bezit te hebben.

Girl Child Education Campaign
Een groot nadeel voor meisjes in dit systeem is dat ze doorgaans al in hun tienerjaren uitgehuwelijkt worden, soms al op 13-jarige leeftijd. Dit betekend dat ze vaak op jonge leeftijd hun clan (verzameling van families) verlaten om zich bij de clan van hun man te voegen. Daarom investeren veel families niet in de toekomst van hun dochters door ze naar school te sturen: “ze verlaat onze familie toch voordat ze oud genoeg is om inkomen te verdienen.” Ook sturen ze hun dochters niet naar school omdat veel ouders zelf ook geen onderwijs gehad hebben en daarom er niet het nut van inzien. Ongeveer tachtig procent van de mensen hier is analfabeet. Wat de ouders niet inzien is dat ze een hogere bruidschat voor hun onderwezen schoondochters kunnen vragen en dat ze beter onderwezen schoondochters aan hun familie kunnen toevoegen omdat die veel meer inkomen voor de familie binnenhalen.

Daarnaast vind ZOA het belangrijk dat meisjes naar school gaan omdat ‘recht op onderwijs’ een mensenrecht is (zie 'article 26') en een Millennium Development Goal (zie 'universal education'). Daarom hebben we in samenwerking met de overheid een campagnedag opgezet met als slogan: “Educating One Girl is Educating the Whole Nation”. Deze dag werd bijgewoond door twee vrouwelijke parlementsleden, tal van stamhoofden, en schooldirecteuren die vurige speeches hielden voor ons en voor radio en televisie. Maar het meest indrukwekkende statement kwam van de schoolmeisjes zelf door een mars, muziek, gedichten, dans en liederen met zelfgeschreven teksten zoals: “pa-rents we a-nounce, that we need edu-cation!”

Het referendum op 9 januari 2011
Het jaar vliegt voorbij. Al bijna is het december, de maand waarin ik voor meer dan een maand naar Uganda ga om kerst te vieren. En 9 januari 2011 is de dag van het langverwachte referendum waarmee de Zuid-Sudanezen kunnen stemmen voor nationale eenheid of voor afscheiding met noordelijk Sudan. De verwachting is dat de Zuid-Sudanezen massaal voor afscheiding stemmen, ze hebben immers meer dan 20 jaar burgeroorlog met het noorden achter de rug. Zuid-Sudan zal dan een onafhankelijke staat uitroepen, maar de vraag is of het noorden dit zal accepteren. Zo niet, dan is er kans dat er een nieuwe burgeroorlog uitbreekt. Het is dus een hele spannende tijd hier en we kunnen dus alle gebed en positieve gedachten gebruiken.

Een nacht in 'three-two'

2010-09-19T10:02:00.000-07:00

Na veel ‘desk work’ was ik blij om weer eens om het ‘veld’ in te gaan om een aantal projecten van ZOA te bezoeken. Ik wist toen niet dat het een ‘fieldtrip’ zou worden om niet snel te vergeten…

ZOA is in Zuid-Sudan actief in een provincie ter grootte van Nederland, vanaf vier zogenaamde ‘compounds’, een lapje grond met een kantoor en stevige kleien hutten (tukuls). Het meeste ZOA personeel woont en werk hier en vanaf deze locaties voert ZOA tal van projecten uit zoals het verbeteren van de voedselzekerheid door de introductie van nieuwe zaden en landbouwtechnieken, het voorlichten van gemeenschappen over het gebruik van schoon drinkwater en het organiseren van sanitatie om ziektes te voorkomen, of door het ondersteunen van scholen. Over de afgelopen jaren heeft ZOA veel geïnvesteerd in het onderwijs in Central Equatoria door het bouwen van scholen, het trainen van leraren, de constructie van wc’s, de provisie van lesmateriaal, etc. Eén van de onderwijsprojecten liep in juni dit jaar af. De donor van het project vraagt aan het einde om een evaluatie waarin ZOA moet laten zien dat het geld goed besteed is en dat de doelstellingen behaald zijn.

Mij is gevraagd om binnen twee weken een evaluatie rapport op tafel te leggen samen met Chaplain, een ervaren en jolige Sudanese collega. Hierop besloten we om zo snel mogelijk onze biezen te pakken zodat we een representatief deel van de 24 scholen konden bezoeken. Na een lange dag over de slechte Zuid-Sudanese zandwegen (in heel Zuid-Sudan, ter grote van Frankrijk en Italië samen, is er maar 50km asfaltweg) en het afnemen van interviews met leraren, ouders en leerlingen was het tijd om uit te rusten in een simpele bakstenen ‘lodge’ in Rokon om de volgende dag te vertrekken naar Tijor. Mijn collega’s hadden me al voorbereid op de schijbaar slechte weg naar het afgelegen dorpje waar ZOA een aantal scholen ondersteund. Vanaf Rokon zou het drie uur rijden zijn mits de weg niet te nat was. Lokale mensen in Rokon vertelden ons dat het al een week niet geregend had en de weg dus goed genoeg zou moeten zijn voor onze four wheel drive Toyota Landcruiser.

Het bleek dat mijn collega’s niet overdreven hadden. Zelfs de slechtste Nederlandse boerenweg deed niet onder voor de weg naar Tijor die volgens mijn collega lang geleden door de Engelsen was aangelegd. We raasden met slecht zicht door het natte en meer dan twee meter hoge gras waartussen nog net twee sporen zichtbaar waren voor Jozef onze chauffeur en Juka onze assistent chauffeur die achteraf geen overbodige luxe bleek te zijn. Jozef leidde ons met succes door rivieren en modderpoelen maar op anderhalf uur van Tijor bleek een diepe modderpoel dan toch te machtig voor de Landcuiser: we zaten vast. Terwijl Joseph en Juka in de tropische middagzon de auto met de ‘tanganyika’ (een hefboom) opkrikten, verzamelden Chaplin en ik takken om onder de wielen in de modder te duwen. Na een uur in de modder gespeeld te hebben en het executeren van een kleine voorbij wandelende schorpioen was het tijd een poging te wagen om de auto los te rijden. Jozef gaf vol gas, en de auto kwam in beweging, maar helaas gleed de schuin liggende auto zijdelings van de takken, en konden we weer van vooraf aan beginnen.

Een passerende vrouw, knap balancerend met een gevulde jerrycan op haar hoofd, was op weg van de waterput naar haar dichtbijliggende dorp en riep de hulp in van een paar jongemannen die snel aan de slag gingen met het kappen van bomen om ze vervolgens in kleinere takken te hakken. Maar ook met hun hulp kwam de auto na nog twee vergeefse pogingen alleen maar dieper in de modder vast te zitten. Met de vierde poging was het dan eindelijk raak! Zes uur nadat we vast kwamen te zitten stuurde Jozef de voorheen witte auto uit het modderbad. Na het delen van ons laatste water en eten met de behulpzame arme dorpelingen was het inmiddels te laat om Tijor voor het donker te bereiken dus zetten we weer koers terug naar Rokon.

Maar het harde werk in de brandende zon had Josef zijn tol geëist want na een lange slip kwamen we een half uur later weer vast te zitten, dit keer nog erger dan de eerste keer, èn met de schemering op komst. Onze modderige tanganyika kreeg ook nog eens kuren en omdat de radio het niet meer bleek te doen konden we geen hulp inroepen van onze collega’s. Na twee vergeefse pogingen zat er dus tegen zevenen niets anders op dan de nacht door te brengen in het moerassige gebied in onze Landcruiser, ook wel ‘three-two’ genoemd. Met vier man in de auto probeerden we het zo comfortabel mogelijk te maken maar de temperatuur in de muffe three-two steeg al snel naar zo’n dertig graden. Om zuurstof in de auto te laten moesten we één van de raampjes op een kier van een kleine centimeter te zetten maar toen roken de dorstige moerasmuggen opeens vers bloed.

Al snel verzamelden er zich tientallen zoemende en potentieel malaria dragende muggen zich in de warme three-two voor een feestmaal. We probeerden de tijd te doden door het oplossen van raadsels en het vertellen van verhalen, maar helaas mugt de tijd zich veel langzamer voorbij dan het vliegt. Na tot één uur s’nachts naar de zoemsymfonie geluisterd te hebben viel ik gelukkig in een diepe slaap. Pas om zes uur werd ik tegen ochtendgloren weer wakker en bleek ik de enige te zijn die daadwerkelijk geslapen had. Dorstig, hongerig, lekgeprikt en vermoeid gingen we toch lachend om de ironie van de situatie, we heten tenslotte ZOA Refugee Care maar in dit geval waren we zelf redelijk hulpeloos, weer aan de slag met het verzamelen van takken en stenen. Ook kregen we onze tanganyika gelukkig weer aan het werk en een paar uur later was three-two weer bevrijd! Met een groot vraagteken over de impact van ons project in Tijor, maar toch met een opgelucht gevoel kwamen we gistermiddag weer op onze compound aan in Katigiri.

Hoewel dit een uitzonderlijke situatie was, zijn de omstandigheden waarin ZOA in Zuid-Sudan werkt zwaar, vooral omdat het leven hier moeilijk voorspelbaar is. Er kan zomaar weer een conflict uitbreken, het kan hard regenen waardoor de wegen onbegaanbaar worden, ongeveer 80% van de bevolking is analfabeet, en er zijn weinig communicatie middelen. Zo zijn er geen Zuid-Sudanese TV of radio kanalen en alleen in de grote steden is er een mobiel netwerk. ‘Heeft het dan wel zin om hier als organisatie actief te zijn?’, is daarom een logische vraag die ook bij mij opkwam. En inderdaad, de omstandigheden maken het hier wel moeilijk om hier goed werk af te leveren, de kwaliteit van scholen, watervoorziening en gezondheidscentra is lang niet zo goed als in Nederland. Maar toch, als ik zie wat ZOA hier in acht jaar heeft bereikt is dat heel wat. Langs alle wegen kom je scholen en gezondheidsklinieken tegen met de bordjes ‘constructed by ZOA’. Dankzij het werk van ZOA in Zuid-Sudan zijn er bijvoorbeeld heel veel mensen die de gezondheidsvoordelen van schoon drinkwater ondervonden hebben, zijn er honderden mensen die geprofiteerd hebben van medicijnen tegen malaria, voorheen een dodelijke ziekte, en zijn er een paar duizend kinderen die basis onderwijs gehad hebben, wat hun toekomstkansen vergroot. Ik vind dat dit het waard is.

Kawatja (witte man) in Zuid-Sudan

2010-08-24T07:12:00.000-07:00

Welkom in het gemondialiseerde Sudan!
Een kleine gravel landingsbaan middenin een groen landschap met hier en daar een kleien hut markeerde mijn aankomst in Sudan. Het vliegtuigje van ‘Eagle Airways’ had me zojuist voorzien van een prachtige arendsblik over Ugandees en Sudanees territorium met hoge bergen, savannes, en het majestueuze Lake Victora, vanaf Entebbe airport, vooral bekend van de film ‘Raid on Entebbe’ waarin Israëlische gijzelaars knap bevrijd werden. Naast de landingsbaan werd ik officieel welkom geheten door een geiten-en kippen-delegatie en veel belangrijker, door medewerkers van ZOA Vluchtelingenzorg.

Het immigratie kantoor, een bouwvallig gebouwtje naast de landingsbaan was het volgende station. De immigratie ambtenaar, een man met vier lange horizontale littekens op zijn voorhoofd, gaf ik mijn paspoort. Later leerde ik dat de horizontale littekens een overblijfsel waren van een initiatieritueel van de Dinka stam, waarbij er sneeën werden gemaakt in het voorhoofd van de jongen als symbool dat de hij een volwaardig stamlid werd. Andere stammen hebben anderssoortige littekens, zoals de Mundari, met littekens op het voorhoofd die als pijlen naar hun neus wijzen. Je zou dus kunnen denken dat ik zojuist op een op een andere planeet beland ben, maar schijn bedriegt. De ambtenaar pakte mijn paspoort aan en vroeg of ik uit Nederland kwam. “Ja, dat klopt”, antwoordde ik. Hij keek op van het paspoort en zei in Engels met een stevig Dinka accent: “Arjen Robben had echt die kansen moeten maken, heel Zuid Sudan steunde Nederland tijdens de finale!” Het Zuid-Sudanese Narnia bevindt zich dus niet op een andere planeet. Ook hier werd het WK-voetbal gevolgd.

ZUID-Sudan
Waarom refereer ik aan Zuid-Sudan en niet simpel aan Sudan? Een klein beetje geschiedenis om te begrijpen in wat voor soort gebied ZOA hier werkt: Net als andere Afrikaanse landen is het land Sudan een gedachtenspinsel van de Europese kolonisators. Je kunt het in de atlas zien, veel grenzen in Afrika zijn letterlijk met de lineaal getrokken. Maar voordat de Britten het land veroverden wat nu Sudan heet, woonden er in Afrika natuurlijk al heel lang mensen. In het noorden van Sudan waren dit vooral Arabisch sprekende Afrikanen, bekeerd tot de Islam, en in het zuiden voornamelijk nomaden-stammen zoals de Nuer en de Dinka, met hun eigen talen en eigen geloven (veel zuiderlingen zijn later bekeerd tot het Christendom onder invloed van Britse missionarissen). Onder Egyptisch-Brits bewind, sinds 1890, werden de cultureel zeer verschillende gebieden van Sudan samengevoegd tot één geheel. De Britten hadden hier wel rekening mee gehouden door het noorden en het zuiden als twee gebieden te regeren, maar toen Sudan in 1956 net als andere Afrikaanse landen onafhankelijk werd, ging het mis…

Burgeroorlog
De zuiderlingen waren bang dat het rijke en ontwikkelde noorden het arme zuiden zou gaan overheersen, en dus kwamen zuidelijke leger eenheden in opstand waardoor er oorlog ontstond, de Eerste Sudanese Burgeroorlog. Na een wapenstilstand van 11 jaar laaide de oorlog weer op in 1983 toen de Sudanese president Nimeiry in het overwegende christelijke zuiden, de strenge islamitische Sharia wetten wilde invoeren. Onder leiding van de dappere John Garang werd de SPLA-beweging (Sudanese People’s Liberation Army) opgezet, en de bloedige Tweede Sudanese Burgeroorlog was daarmee geboren. Het noorden gebruikte een wrede strategie door Arabische stammen, zoals de Baggara, in te huren. Met de wapens die ze kregen plunderden de Baggara dorpen in het zuiden waarbij de mannen vaak vermoord werden, de vrouwen verkracht, en kinderen als slaven naar het noorden werden meegenomen. Na meer dan 20 jaar oorlog werd er in 2005 eindelijk een vredesakkoord getekend. Sindsdien is het relatief rustig in het zuiden van Sudan. Door beide oorlogen zijn er ongeveer 2 miljoen mensen overleden en er zijn er zo’n 4 miljoen mensen op de vlucht geslagen binnen Sudan zelf, of naar buurlanden zoals Ethiopië, Kenia, en Uganda.

ZOA Traineeship
Nu het weer rustig is in Zuid-Sudan keren 100 duizenden vluchtelingen per jaar weer terug naar de gebieden waar ze woonden. Vaak is alles wat ze hadden verwoest en moeten de vluchtelingen weer helemaal opnieuw beginnen. ZOA Vluchtelingenzorg helpt de Zuid-Sudanesen om een nieuw leven op te bouwen door scholen en gezondheidscentra op te zetten, door de lokale overheid te trainen, door mensen te helpen hun land zo goed mogelijk te verbouwen, etc. Ik volg een traineeship bij ZOA waarin ik binnen een jaar het wel en wee van programma management leer. Na twee introductie weken waarin ik meerdere programma’s heb bezocht en heel veel mensen heb ontmoet, ben ik nu voor minstens twee maanden in het rustige Katigiri beland, waar ik op het terrein van ZOA nieuwsgierig mijn intrek genomen heb in een kleien hut met een grazen dak, klaar voor wat komen gaat.

Terug in 'koeienland'

2009-10-05T07:22:00.000-07:00

Na drie maanden onderzoek in Bolivia en negen maanden Engeland ben ik weer terug in ‘koeienland’ zoals er in Bolivia steevast naar ons land verwezen wordt. Gek genoeg zijn veel Bolivianen zo goed gelovig dat ze mijn grap dat iedere nederlandse familie een koe voor verse melk in de achtertuin heeft staan zonder twijfel geloven...

Afronding onderzoek
Zoals ik in mijn laatse bericht beschreef deed ik onderzoek in Bolivia voor mijn studie in Development Studies in Engeland. Via de nederlandse ambassade in La Paz onderzocht ik hoe het werk van mensen in de informele economie (sector van de economie zonder arbeidsrechten) verbeterd kon worden. Daarbij richtte ik mij op een nationaal certificeringssysteem voor werkers (SPCC) waarbij werkers een officieel certificaat van de regereing ontvangen als ze bepaalde vaardigheden hebben (de meeste mensen hebben geen diploma die aanluit bij hun professie). Hier een schetsje van Sofia een huiswerkster om te illusteren hoe het leven van een informele werker er uit ziet:

Sofia, een 30 jaar oude inheemse huiswerkster (veel gezinnen in Bolivia hebben een huiswerkster die kookt en schoonmaakt en vaak bij hen in huis woont), heeft vijftien jaar werkervaring. Ze is opgegroeid op het platteland in Manca Capac, een provincie vlakbij La Paz en is voor het eerst uit huis gegaan toen ze naar de middelbare school ging waar ze alleen het eerste jaar heeft afgemaakt. Toen ze vijftien was is ze naar La Paz, Bolivia’s grootste stad vertrokken omdat er geen werkgelegenheid op het platteland was (veel Bolivianen werken als kind). Ze begon te werken als assistent van haar nicht, één van de vele straatverkopers op het bekende Murillo Plein waaraan het Boliviaanse Parlement ligt, maar later vondt ze een betere baan als huiswerkster.
Vijf jaar later besloot ze te verstrekken naar Cochabamba een andere stad waar haar zussen woonden. Zij hielpen hier om de stad te leren kennen en om ook daar een baan als huiswerkster te vinden. Sinds acht jaar werkt en woont Sofia nu in hetzelfde huishouden. The werkrelatie tussen Sofia en de familie is gebaseerd op vertrouwen omdat ze nooit een contract gekregen heeft. Zij heeft er geen problemen mee omdat ze haar altijd betaald hebben. Sofia heeft geen recht op vakantie maar omdat ze er niet van houdt het huis te verlaten tijdens nationale feestdagen mag ze één keer per jaar tijdens de oogst haar familie op het platteland opzoeken.
Sofia begon met een maandelijks salaris van 650 Bolivianos (ongeveer 65 euro voor voltijd werk) maar de familie heeft haar salaris verhoogd tot 800 Bolivianos (80 euro) omdat ze blij met haar zijn. Dit salaris is niet hoog genoeg om te voorzien in haar levensbehoeften, helemaal omdat ze iedere maand geld naar haar familie stuurt (remittances). Sommige maanden stuurt ze zelfs 400 Bolivianos (40 euro) zodat haar kleine zusjes die nog op het platteland wonen naar school kunen gaan. Sofia droomt stilletjes van een ander leven en denkt er veel over na om het huishouden te verlaten, maar ze weet niet of ze wel ander werk kan vinden en ze wil het vertrouwen van de familie waar ze werkt en woont niet verliezen...

Met mijn onderzoek heb ik aangetoond dat een officieel regeringscertificaat het werk van informele werkers zoals Sofia kan verbeteren. Het wordt bijvoorbeeld makkelijker om nieuwe werk te vinden of om een hoger salaris te eisen. Vooraf wilde ik graag een onderzoek doen dat nuttig zou zijn voor een orgranisatie. Ik heb de thesis inmiddels gepresenteerd op de ambassade en bij FAUTAPO (organisatie van de certificaten) en vooral de laatste organisatie kan het onderzoek goed gebruiken. Voor mijzelf was dit een uitgelezen kans om het werk van de ambassade en van Boliviaanse organisaties op ontwikkelingsgebied goed te leren kennen, en om meer te leren van het leven van mensen in Bolivia, een geweldig land maar wel het armste van Zuid-Amerika (67% leeft in armoede). Iets met je eigen ogen zien is zoveel leerzamer dan een literatuurstudie.

After Master
Nu ik de studie in Engeland heb afgerond ga ik in Utrecht nog mijn bachelorthesis in Liberal Arts & Sciences afronden die ik net niet heb kunnen afmaken voordat ik naar Engeland vertrok. Daarna ben ik student af en probeer ik een plekje op de mondiale arbeidsmarkt te veroveren voor februari en bij voorkeur op de Afrikaanse of Latijns-Amerikaanse arbeidsmarkt.

Viajes (reizen)
Na het afronden van de masterthesis ben ik een paar weken van het Latijn-Amerikaanse continent gaan genieten. Met een 26 uur! durende busreis ben ik van La Paz naar Lima in Peru gegaan waar ik mijn vriendin Katha na een paar maanden weer ontmoette. Met haar ben ik een paar weken gaan rondreizen in het diverse Peru waar net als in Bolivia de Inca-cultuur nog een grote rol speelt. Er wordt bijvoorbeeld nog veel Qechua gesproken en oude religieuze gebruiken zijn vaak samengesmolten met katholieke (Spaanse) tradities, met een dure term ‘syncretisme’ genoemd. Het hoogtepunt van de reis (letterlijk en figuurlijk) was Machu Pichu de mysterieuze Inca stad verborgen in de stijle bergen bij Cuzco. De stad is herontdekt in het begin van de vorige eeuw aan de hand van oude legendes (wie weet wordt Atlantis ook ooit nog eens gevonden) ligt op duizenden meters hoogte en is een knap staaltje ingenieurswerk waar bouwvakkers van nu nog steeds iets van kunnen leren. Ook was de uitgestorven stad een religieus centrum van het Inca-emperium (wat meer dan de helft van Zuid-Amerika besloeg) waar verschillende goden vereerd werden zoals de zon, de bergen, en de condor. Een ander indrukwekkend hoogtepunt van de reis waren de maagdelijk witte zoutvlakten bij Uyuni in Bolivia, helder in het maanlicht en schitterend in de zon. De zoutvlakten verwijzen naar een vochtig verleden met een groot meer in de regio.

Na een paar maanden in het avontuurlijke Bolivia ben ik dus voor minstens een paar maanden weer terug in het vertrouwde Nederland. Ik kom weer in mijn oude kamer in Utrecht te wonen waar jullie altijd welkom zijn!

English stories, y historias de Bolivia

2009-07-14T21:08:00.000-07:00

Het is al meer dan acht maanden geleden sinds mijn laatste bericht, dus ik hoop dat Nederland mij nog niet vergeten is! Om even het geheugen te verfrissen: ik ben die blonde jongen uit het oosten des vaderlandsch, die om één of andere reden altijd wel weer iets verzint om Nederland te verlaten (ligt niet aan jullie!). De laatse keer ging ik naar Brighton, Engeland om daar een master in ontwikkelingsstudies te doen.

Development Studies
En daar was ik ongeveer gebleven met mijn laatste blog post in oktober vorig jaar. Intussen is er veel gebeurd waaronder wéér geografische verplaatsingen. Met de studie is alles zo zijn gangetje gegaan: les in les uit, essay hier, essay daar, en van wintertijd werd het zomertijd. Ik heb zoveel geleerd over ontwikkelingsvraagstukken dat deze post makkelijk een boek zou kunnen worden, maar dat doe ik jullie niet aan. Een paar lessen sprongen er echter uit.

Van het studeren met een hele diverse groep mensen, met verschillende nationaliteiten (Zimbabwe, India, Italie, Kenia, Duitsland, Japan, Nepal, Brazilie, Bhutan, Engeland, Tanzania etc.), religies (moslim, hindoe, seculier, christen, boedist), leeftijden (van 21 tot 43 jaar), en ervaringen in ontwikkelingswerk (media, VN-organisaties, regeringen, NGO’s, universiteiten, etc.), heb ik veel geleerd. We hebben naast de studie ook veel opgetrokken en zijn goede vrienden geworden. Als ik daar nu op terugkijk denk ik: “wat is het eigenlijk bijzonder dat al deze verschillende mensen op zo’n leuke manier samengeleefd hebben, in tijden waarin er op veel plaatsen zo weinig tolerantie bestaat voor mensen die ‘anders’ zijn.” Het samenleven voelde als het bekende nummer van Bob Marley: “One love, One heart” (hier spreekt Pieter-de-hippie ;).

Daarnaast heb ik veel geleerd van cursussen met ingewikkelde namen zoals ‘the politics of pro-poor growth policies’. We hebben het over tal van speciefieke onderwerpen gehad zoals: bestrijding van AIDS, genetisch gemanipuleerde gewassen, conflict resolutie, the Dutch Disease (economen weten waar ik het over heb), globalisering, klimaatverandering, en ga zo maar door. Maar ik heb ook een paar algemene lessen over ontwikkelingsvraagstukken meegekregen:

-ontwikkeling betekend: ‘good change’ (Robert Chambers)
-de (sociale) wereld is zeer complex
-hieraan gelinkt: er bestaan geen ‘one size fits all’ oplossingen, iedere culturele context heeft zijn eigen oplossingen nodig
-het is niet goed als arme mensen van hulp afhankelijk worden, daarmee verliezen ze een gevoel van eigenwaarde en zelfrespect
-ontwikkelingslanden worden steeds minder afhankelijk van westerse hulp en ontwerpen hun eigen ontwikkelingsagenda (grote voorbeelden: China, India)
-hieraan gelinkt: participatie van arme mensen in hun eigen ontwikkeling is noodzakelijk, want wat begrijpen wij als ‘experts’ werkelijk van wat arme mensen nodig hebben, en hebben wij het recht om onze eigen agenda aan arme mensen op te dringen?
-en ten slotte heb ik geleerd dat hoe meer je studeert, hoe meer vragen je krijgt :)

Onderzoek in La Paz, Bolivia
Jullie zullen gemerkt hebben dat ik in de verleden tijd schreef. De master duurt tot september maar ik ben inmiddels(voorgoed) vertrokken uit Engeland om afstudeeronderzoek te doen in La Paz, Bolivia. Sinds drie weken doe ik een onderzoeksstage in samenwerking met de Nederlandse ambassade in La Paz, naar de invloed van een nationaal certificeringsprogramma op (zelfstandige) arbeiders in de informele economie.

Bolivia, een land met prachtige natuur (bergen boven 6000m, jungle, zoutvlakten, meren) en veel culturele diversiteit (31 etniciteiten, veel afstammelingen van de Inca’s), is één van de armste landen van Zuid Amerika met een hele grote informele ecomomie. In Nederland zouden alleen de mensen die ‘zwart’ of illegaal werken bij de informele economie horen, maar in Bolivia hoort ongeveer 65% van de werkende bevolking bij de informele economie. Deze mensen maken niet de beslissing om ‘zwart’ te gaan werken, maar werken in de informele economie omdat het grootste deel van de economie nooit ‘formeel’ is geweest! Ze hebben als voordeel dat ze geen belasting betalen, maar hebben als nadeel dat ze geen vaste contracten hebben, geen vakantiedagen, geen vast salaris, geen verzekering, etc. Ook heeft het merendeel van deze arbeiders wel eens een cursus gevolgd en een vak geleerd in de loop van de jaren, als bouwvakker bijvoorbeeld, maar hebben ze nog nooit een diploma ontvangen.

Nu is de Boliviaanse regering een programma begonnen om deze mensen gratis de kans te geven om hun kennis en vaardigheden te certificeren. Dus er worden voor tientallen beroepen door het hele land evaluatiedagen gehouden waarop wordt getest of ze kennis en vaardigheden bezitten die nodig zijn voor een bepaald beroep, zoals ‘het kunnen metselen van een muur’ voor een bouwvakker bijvoorbeeld. Als ze de test doorstaan krijgen de werkers een officeel certificaat waarop staat dat ze expert zijn in hun beroep. Mijn rol is het onderzoeken hoe dit certificaat mensen helpt in de informele economie. “Wordt hun salaris hoger, wordt hun zelfvertrouwen sterker, en vinden ze makkelijker werk?” zijn vragen die ik probeer te beantwoorden met het onderzoek. Mensen van de Nederlandse ambassade die dit programma sponsoren, en de coordinators van het certificeringsprogramma hebben interesse in de uitkomsten van het onderzoek.

Nederland in Bolivia
Misschien zou je het niet verwachten maar ook in Bolivia hebben onze landgenoten hun sporen achtergelaten. Zo was ik de eerste ochtend in La Paz stomverbaast toen ik recht tegenover de ingang van de flat waarin ik woon ‘la casita del pannekuk’ (pannenkoekenhuis) op de muur geschilderd zag staan, compleet met windmolens en delfts blauw in de ramen. Ik heb er nog niet gegeten maar heb me laten vertellen dat de pannenkoeken erg Nederlands smaken (dat is een compliment denk ik :). Een ander moment van soortgelijke verbazing deed zich voor toen Tim, Maarten (Nederlandse vrienden op bezoek in La Paz) en ik erachter kwamen dat ze warempel negerzoenen verkopen in de straten van La Paz! Wie had dat nou gedacht, onze lekkernijen te koop in het meest afgelegen land van Latijns Amerika. Hier is er overigens geen discussie over de politiek correcte benaming van onze zoetigheid (Buijs-zoenen of negerzoenen?). In Bolivia heten ze ‘besos de negros’ wat letterlijk betekend: ‘zoenen van negers’.

Daarnaast is Nederland natuurlijk goed vertegenwoordigd met de ‘Ambassade van het Koninkrijk der Nederlanden in La Paz, Bolivia’. De afdeling ‘ontwikkelingssamenwerking’ is de belangrijkste tak van deze ambassade. De Nederlandse overheid steunt programma’s op het gebied van onderwijs, ontwikkeling van de Boliviaanse overheid, en duurzame economische ontwikkeling. Tot mijn verassing (ik blijf me verbazen hier :) zijn maar elf van de 31 personeelsleden Nederlands, en is de rest Boliviaans. Om te bezuinigen is het Nederlands ondersteunende personeel vervangen door Bolivianen, maar ook binnen de afdeling ontwikkelingssamenwerking is de helft Boliviaans. Een goede zaak, want wie weet er nu beter wat er met Bolivia moet gebeuren dan de Bolivianen zelf!

Ik blijf nog een paar maanden in Bolivia. De scriptie rond ik voor 1 september af, daarna ga ik nog een maand rondreizen voordat ik begin oktober weer voet zet in NL. Ik hoop dat het jullie allemaal goed gaat, saludos en tot gauw!

Bein’ Brighton

2008-11-06T14:21:00.000-08:00

Zoals gewoonlijk begin ik weer met schrijven als ik mij ergens ‘in de verre’ bevind. Vier weken geleden vertrok ik naar het ‘verre’ Verenigd Koninkrijk om daar aan een studie te beginnen.

Na een lange busreis van achttien uur kom aan in Brighton. Tijdens de reis hebben we de pech dat we zes uur! bij het Nauw van Calais moeten wachten voordat we met de bus op de veerpont kunnen rijden. De kapiteins willen in het donker namelijk niet door de ruige storm heen varen. Bij zonsopgang vertrekt de gigantische boot, compleet met restaurants, winkels en speelhallen, richting Dover. De golfslag is enorm. Terwijl het veerpont zich door de golfen beukt kraakt de ijzeren constructie van de grote boot, en waggelen mensen als dronkemannen over de boot in de vroege ochtend. We komen in Dover aan met uitzicht op de bekende witte kalkkliffen. In Dover worden we nog getrakteerd op een grondige controle van alle bagage door douaniers met hun karakteristieke door de ‘Formule-1-finishvlag’ geïnspireerde uniformen. Maar daarna zijn we dan ook écht legaal in Engeland.

Couch surfing
Omdat ik nog geen kamer in Brighton gevonden heb ben ik de eerste dagen te gast ‘by a guy named Charlie’. Toen ik naar Brighton vertok was Charlie voor mij een vreemde. Ik heb contact met hem gelegd via de website couchsurfing.com. Inschrijven op de site betekend dat je een bank (of een bed) in je huis beschikbaar stelt voor andere leden, die via de site een verzoek kunnen doen. Maarten heeft ons studentenhuis in Utrecht ingeschreven op de website, en we hebben inmiddels al wat buitenlandse ‘couchsurfers’ over de vloer gehad. Ik heb ‘a guy named Charlie’ uit Brighton via de website een e-mail geschreven. Hij mailde terug dat ik welkom was. Aangekomen in Brighton haalt Charlie mij van het busstation. Charlie (24) is net afgestudeerd in antropologie en is in Latijns-Amerika geweest, dus we hebben gelijk wat ‘common ground’. Hij woont nu tijdelijk bij zijn moeder voordat hij naar Indonesië vertrekt om daar bij een NGO (ontwikkelingsorganisatie) te gaan werken. Dus eigenlijk ben ik te gast bij zijn moeder! Charlie en zijn moeder leuke mensen en erg gastvrij. Charlie neemt me de volgende avond mee naar een heel vet optreden van ‘Friendly Fires’, een band waar één van zijn vrienden de drummer van is. Volgens Charlie is de rockgroep, die al door heel Europa optreed “the absolute band to watch” voor 2009 (25 november staan ze in Tivoli - Utrecht. Zie de Music Player voor een song).

Ik had Charlie gevraagd of ik twee nachten kon blijven, maar iedere dag vragen ze of ik nog een nacht een blijf. Uiteindelijk blijf ik een week voordat ik naar een hostel ‘verhuis’, omdat ik een week moet wachten op nieuws over een droomkamer. Er is kans dat ik een kamer in een leegstaand klooster kan krijgen, via de organisatie waarmee ik in Brussel in het Ministerie van Financiën woonde. Jammer genoeg hoor ik na een week dat dit feest niet doorgaat. Na nog een week in het hostel vind ik een ‘plek onder de zon’ bij drie andere studenten: Elias een Griekse jongen, Ali uit Pakistan (nee hij is geen...) en de Zweedse Bella. Eén van Bella’s hobby’s is het bakken van taarten. Ze houdt alleen niet van het eten van taart, dat laat ze dus aan ons over. Je kunt je toch geen beter huisgenoot wensen ;) Het is een leuk huis vlakbij een paar traditionele Engelse pubs, het centrum en op vijf minuten fietsen: de Atlantische oceaan! Het grappige is dat ik nu vijf minuten bij Charlie vandaan woon. We hebben nog vaak contact.

I want to ride my bicycle!

Als echte een Hollander is één van de eerste dingen die ik hier gedaan heb is het kopen van een fiets. Ik ben intussen de trotste eigenaar van een klassieke Balmoral-bicycle. Dit schijnt het laatste Engelse fietsenmerk geweest te zijn. Het is waarschijnlijk al een tijdje failliet, omdat de fiets zo’n veertig jaar oud is! Ondanks de leeftijd en de roest is het een prima fietsie waarmee ik helemaal de blits maak in Brighton ;) Omdat ik er zo graag op rijd heb ik het nummer ‘I want to ride my bicycle!’ van de engelse band Queen aan de Music Player toegevoegd.

Development Studies
Tijdens mijn reis naar Zuid-Afrika en India in 2003, waar ik veel armoede en ongelijkheid gezien heb, is mijn interesse in ontwikkelingswerk gewekt. “Wat kan er gedaan worden om het leven van arme en benadeelde mensen te verbeteren?”, is één van de vragen die mij sinds die tijd bezig houd. ‘Ontwikkelingssamenwerking’ is het antwoord van veel Westerse landen op deze vraag. Maar daar beginnen voor mij de vragen pas: “wat houdt ontwikkelingssamenwerking in? Op welke manieren kun je mensen helpen? Welke methoden hebben in het verleden gewerkt, en welke niet?”. Ook heb ik veel kritische materiaal over ontwikkelingswerk gelezen. Hierin wordt ontwikkeling geportretteerd als een middel van het Westen om controle te houden over derde wereld landen. Of als een manier om het Westen te bevrijden van haar schuldgevoel over het kolonialiseren van derde wereld landen (The White Man’s Burden – William Easterly). Ook worden fouten belicht van mensen in de ontwikkelingswereld die ten koste van ‘de armen’ gaan (de rol van de Wereldbank in The Shock Doctrine van Naomi Klein is een vb.)

Om antwoorden op deze vragen en kritieken te vinden voordat ik zelf actief wordt in de ontwikkelingswereld heb ik besloten om Development Studies, oftewel ontwikkelingsstudies te gaan studeren. Omdat ik veel enthousiaste verhalen over deze studie in Brighton heb gehoord, heb ik besloten om hier het eenjarige masterprogramma Development Studies te volgen.

Inmiddels ben ik een maand bezig met de studie aan het Institute of Development Studies (IDS) dat op de campus van de University of Sussex ligt. Het instituut staat in de ontwikkelingswereld bekend om de kwaliteit van haar onderzoek. Het leuke aan het IDS is dat de onderzoekers zich bezig houden met “real world problems”, zoals zij het zelf zeggen. De wetenschap wordt door ongeveer 100 onderzoekers toegepast om informatie te verzamelen over deze problemen en om advies te geven aan mensen in de ontwikkelingswereld, over hoe met deze problemen om te gaan. Het doel van het IDS “is to understand and explain the world, and to try to change it – to influence as well as to inform”, zoals het op de website wordt verwoord.

Interdisciplinariteit, d.w.z het combineren van wetenschappen, is daarbij een belangrijk middel. De wetenschappelijke wereld is verdeeld in verschillende disciplines, zoals natuurkunde, geschiedenis en psychologie. Iedere discipline is weer een wereld op zich, met eigen instituten, methoden, tijdschriften, en zelfs met eigen culturele eigenschappen! De meeste wetenschappers blijven vooral binnen de wereld van hun discipline. Maar het IDS doorziet dat wetenschappen die veel met ontwikkeling te maken hebben (economie, politicologie en antropologie), veel van elkaars inzichten en onderzoeksmethoden kunnen leren. Daarom werken onderzoekers uit verschillende sociale disciplines samen om een groot probleem als ‘armoede’ of ‘klimaatverandering’ te benaderen.

Er zijn dit seizoen ongeveer 100 nieuwe studenten aan één van de acht IDS masterprogramma’s begonnen. Deze groep is ontzettend divers! Er zijn studenten uit meer dan veertig landen, van alle continenten (behalve Australië en Antartica :). Daarnaast is de leeftijd gespreid met twintigers, dertigers en zelfs veertigers. En er zijn veel mensen met jaren werkervaring bij kranten, televisiestations, NGO’s, rechtbanken, de Verenigde Naties, de locale overheid, enz. Het is reuze interessant om met zo’n diverse groep te studeren omdat je veel van elkaars ervaringen en ideeën kunt leren.

De mysterieuze legoman
Nu nog een hele serieuze zaak. Brighton is in rep en roer, omdat er afgelopen weekend iets is aangespoeld op het strand: een legoman. Je kent ze wel, die kleine legopoppetjes waar je altijd mee speelde (of speelt).

Zo’n geel poppetje, maar dan twee meter groot! is op mysterieuze wijze aangespoeld in Brighton, en…er waren nederlandse teksten op geschreven! Nu vermoeden ze dat ‘the mysterious legoman’ helemaal vanuit Nederland hierheen is gedreven. Hier is het artikel. In Brighton vragen we ons af: “Nederland, wat heeft dit te betekenen?”

In de rechterbovenhoek heb ik nog wat nieuwe foto’s geplaatst. Ik ga direct weer aan de studie om alle ‘deadlines’ dit keer te snel af te zijn. Cheers!

No Problem in Jamaica Maaan!

2008-04-14T13:12:00.000-07:00

Het zit er bijna op... volgende week donderdagochtend sta ik alweer met beide benen in de Haarlemmermeerpolder. De tijd gaat snel, heel snel. Ik ben net een week terug van een vijfdaagse reis naar Jamaica. Ik moest Cuba voor een paar dagen verlaten omdat ik een visum voor maximaal zestig dagen kon krijgen. Dus vertrok ik, zonder klagen natuurlijk, voor enkele dagen naar de zuiderbuur: Jamaica (zie foto's rechtsboven).

Jaaamaaan
Het vrolijk geschilderde vliegstoestel van Air Jamaica geeft me het gevoel alsof ik naar een pretland vlieg. In Kingston (hoofdstad) aangekomen, vraag ik aan een Jamaicaan of ik eten kan halen op het vliegveld: “jaaamaaan, you can gut foet hie”, zegt hij in een superkomisch accent in het Engels (Jamaica was een Engelse kolonie). Ik begin te lachen omdat ik niet weet of hij écht zo praat, of dat hij een geintje maakt, maar al gauw blijkt dat iedereen dit komische accent ‘aanhangt’.

Het taaltje en de mensen ademen relaxedheid. Alles gaat op zijn dooie gemakje en de mensen zijn erg vriendelijk. De woorden ‘stress’, ‘hurry’ of ‘worry’ lijken niet in het Jamaicaanse vocabulaire voor te komen. Twee voorbeelden van Jamaicaanse relaxedheid:

Ik loop een elektronica zaak binnen om een kabel voor een fotocamera te kopen (mijn Cubaanse vrienden hebben me een lijst meegegeven met spullen die ik voor ze moet kopen). Het personeel begint wat geintjes over mijn gigantische backpack te maken: “ben je net uit het vliegtuig gesprongen?, “mag ik de parachute zien?”. Ze vragen me of ik weet hoe ze dansen in Jamaica. Ik: “nee, maar ik wil het wel eens zien”, waarop een jongen een cd-tje opzet in één van de stereotorens in de etalage, en de winkel is getransformeerd tot een dansvloer. Het personeel laat me wat ‘state of the art’ danspasjes zien.

Twee dagen later loop ik in een rustige straat in een buitenwijk in Kingston. Plotseling begint het te regenen. Er is nergens plaats om te schuilen, dus ik loop door. Een auto stopt voor een huis. De bestuurder wacht in de auto totdat de regen over is. Terwijl ik langs de auto loop, opent de man het portier, geeft me een paraplu, en zegt: “ik woon hier, breng het maar langs wanneer je terug komt”. Hij vraagt me geen naam, onderpand, óf ik überhaupt terug kom, wanneer ik dan terugkom. Nee, dat is alles.

No worries?
De mensen mogen dan wel zo onbezorgd over komen, het kan niet anders zijn dan dat ze zorgen hebben. In tegenstelling tot Cuba, waar iedereen arm is, maar waar wel iedereen een fatsoenlijk huis, eten en medische zorg heeft, is er grote ongelijkheid in Jamaica. In ‘Uptown Kingston’ waan je je in een goede Amerikaanse buurt met vrijstaande huizen en bij iedereen een nieuwe auto voor de deur. ‘Downtown Kingston’ is het best te vergelijken met een arme ‘zwarte stad’ in Zuid-Afrika (het deed me erg denken aan Umtata, voor de ZA-gangers), met verpauperde huizen, veel handel op straat en veel geweld. Per dag worden er gemiddeld vijf moorden gepleegd in Jamaica. Dit is best veel voor een bevolking van drie miljoen. Bijna alle geweld komt in de uithoeken van Downtown Kingston voor, waar drugsbaronnen regeren en de politie niet veel te zeggen heeft. Kingston staat bekend om geweld, en dat is de reden dat veel toeristen Kingston links laten liggen, en naar andere plaatsten op het tropische eiland trekken (ik heb geen nare ervaring gehad).

Dutty Friday
Vrijdag vraag ik rond of er s’avonds wat te doen is. “Jaaamaaan, it’s Dutty Friday!” Jamaica is beroemd om zijn ‘streetdances’. Deze avond wordt er één georganiseerd en ik besluit dat ik zo’n ‘Dutty Friday’ toch minstens één keer moet meemaken. Samen met Micheal, een Jamaicaan uit het hotel, ga ik op stap. We hebben ons laten vertellen dat de ‘dance’ laat begint dus we vertrekken één uur s’avonds (pas drie uur s’nachts begon het druk te worden). De ‘dance’ vindt plaats op een grote kruising. Aan drie kanten staan er stapels speakers van vijf meter hoog. De DJ speelt voornamelijk reggae en ska. De Jamaicanen zijn heel cool gekleed, en dansen een grappige combinatie van hip-hop en Afrikaanse stijl, die ik nog nooit eerder gezien heb. Na een tijdje houden we het voor gezien op mijn eerste ‘Dutty Friday’…

The King of Reggae
De bekendste Jamaicaan is ongetwijfeld Bob Marley. Zijn museum is ‘just down the road’. Samen met een Duitse groep toeristen krijg ik een rondleiding door het tot museum omgebouwde huis van (Nesta) Bob. De gids laat ons de repetitie ruimte zien die met kogelgaten gevuld is. In de jaren zeventig werd Marley terwijl hij aan het repeteren was beschoten door aanhangers van één van de twee politieke partijen van Jamaica. Marley werd in zijn elleboog geraakt. Volgens een vriendin was het beter om de kogel te laten zitten anders kon hij zijn elleboog niet meer bewegen, en geen gitaar meer spelen voor het grote Jamaicaanse ‘unity concert’ dat twee dagen later gepland stond. Marley speelde het concert dus maar mét kogel in zijn elleboog.

Vlak naast zijn moestuin, met natuurlijk een paar plantjes marihuana, staat een standbeeld van Marley met zijn grootste inspirators op het voetstuk geschilderd: aan de voorkant zijn vrouw en twee vriendinnen, en aan de linkerkant koning Haile Gebresalassie uit Ethiopië. “Haile wie?” Zoals de meeste mensen wel weten was Marley een Rastafarian, herkenbaar door de lange rasta lokken. Rastafarians geloven dat koning Haile Gebresalassie uit Ethiopië (stierf in jaren tachtig geloof ik) de ‘Lion of Zion’, oftewel de beloofde Messias is. Via koningin Sheba en koning Salamo stamt Selassie van het ‘Huis van David’ af. Zelf ontkende Haile dat hij de Messias was.

Ik houd het bij de relaxte tunes en de luchtige teksten van de King of Reggae:

Sayin' One Love, One Heart
Let's get together and feel all right
I'm pleading to mankind (One Love)
Oh Lord (One Heart)

Give thanks and praise to the Lord and I will feel all right
Let's get together and feel all right

De vuelta en Cuba
Nu weer Cuba. Deze laatste weken zijn de belangrijkste weken voor mijn onderzoek naar de invloed van de ‘twee valuta’s’ in het leven van de Cubanen. Mijn Spaans is nu op een redelijk niveau en ik nu heb ik een netwerk van vrienden en kennissen die mij aan informanten kunnen helpen. Dus ik ben een drukke antropoloog op het moment. Ik heb veel afspraken met academici en ben veel interviews aan het en afnemen, en daarna analyseren, met mensen die interessant zijn voor mijn onderzoek. Nog even aanpoten dus… Saludos!

Belleza y hospitalidad en Piñar

2008-03-24T08:01:00.000-07:00

Sinds zeven weken woon ik nu in Havana. Na zoveel weken in de mooie stad, maar met veel lawaai en heel veel mensen, moet voor een paar dagen de rust gezocht worden. Het is tijd om ‘la Habana’ te verlaten voor een trip naar de provincie Piñar del Rio. Als ik met een Tsjechische vriend op het punt sta om de stad te verlaten wordt ik zoals alle buitenlanders in Cuba, overvallen door maagproblemen. Nadat ik een paar dagen binnen een straal van tien meter rond het toilet heb doorgebracht, neemt mijn stoelgang weer bekende vormen aan, en ben ik er klaar voor. Ik vertrek alleen (de Tsjech is al weg) naar Viñales, een stadje ten westen van Havana.

Valle de Viñales
Als ik in Viñales uit de bus stap word ik als een popster onthaald door zo’n twintig vrouwelijke fans die mij allemaal in huis willen hebben. Helaas blijken het vrouwen te zijn die kamers in hun huizen verhuren, en staan ze er niet speciaal voor mij. Maar dan, wat een toeval! Angela, een Duitse vriendin uit Havana loopt iets verderop over straat. Ze is bezig met een tweeweekse fietstocht door Cuba en is net vandaag ook in Viñales. Na een avondje hangen in een salsa café is het s’ochtends tijd om de beroemde vallei te bekennen (Angela fietst weer verder). In de vallei staan zogenaamde ‘Mogotes’. Een grote rivier heeft het zachte kalksteen uit de vallei weggesleten, en er zijn vingerhoedachtige bergen, oftewel ‘Mogotes’ in de vallei achtergebleven.

Er wordt veel tabak verbouwd, waarvan befaamde Cubaanse sigaren zoals Cohiba’s en Montecristo’s gemaakt worden. Een boer geeft me een rondleiding over zijn boerderij. Rond maart is het oogsttijd. De grote bladeren van de tabaksplant worden afgesneden, aan elkaar geregen en voor vijftig dagen in een houten schuur opgehangen. Daarna gisten de bladeren, krijgen ze nog diverse behandelingen en worden ze naar de fabriek gestuurd waar er wereldklassigaren van gerold worden. Een sigaar heet ‘tabacco’ of ‘habano’, in Cuba. Ik loop verder door de velden en een vriendelijke boerin nodigt me uit om haar ‘guarapo’ te proeven. Met een molen perst ze suikerrietstengels uit. Ze mixed het sap uit het suikerriet met rum en limoen, en het resultaat is een onweerstaanbaar drankje: ‘guarapo’. Ze laat me nog wat lokale lekkernijen keuren, en laat me daarna nog één van de grotten in een ‘Mogote’ zien.

In totaal heb ik zo’n drie dagen de tijd om mijn reisdoel te bereiken. In de Loneley Planet heb ik foto’s gezien van een wonderschoon strand in het uiterste westen van Cuba op het schiereiland Guanahacabibes: Playa Maria de la Gorda. Het is dus tijd om de reis te hervatten. In een vorig blogbericht heb ik verteld over de twee valuta’s in Cuba. Omdat reizen met toeristische bussen die je in Peso Convertible betaald, 25 keer zo duur is als ‘normaal transport’, en zo als het een antropoloog betaamd, besluit ik met ‘Cubaanse bussen’ naar Maria de la Gorda te reizen. Nou dat heb ik geweten…

Busbelevenis
Voor tien eurocent worden we (ik ben de enige buitenlander) in een gele veertig jaar oude Amerikaanse schoolbus zonder stoelen geladen (je kent ze wel uit de films). De bus wordt twee keer zo vol als lijnbus 12, van station Utrecht naar de universiteit, gepropt. Ik sta ergens onder de oksels van een lange Cubaan, en tegen de billen van een andere Cubaan aangedrukt, en weet eindelijk wat het woord ‘eenheidsworst’ betekent. Maar het houdt nog niet op. Iedere keer als je denkt dat de bus écht vol is, stopt de bus en stouwen nóg meer mensen zich naar binnen: een tiener, een oude oma, een militair, en een moeder met een vier maanden oude baby. Daartussen weet zich ook nog een verkoper te verplaatsten om zijn kauwgom en lolly’s aan de man te brengen. Op een gegeven moment begint het hard te regenen en staat ‘de worst’ voor een dilemma: óf de mensen bij de open ramen worden kleddernat, óf de ramen gaan dicht met een ‘benauwde situatie’ als gevolg. Er wordt voor de gulden middenweg gekozen: de ramen worden iedere minuut even open gedaan om frisse lucht binnen te laten komen. Hoewel de tocht niet bepaald een pretje is zie je dat niet goed terug in de Cubaanse gezichten. Natuurlijk hoor je wat gezucht, maar ze lijken blij te zijn een ritje te hebben en leggen zich bij de situatie neer. Na anderhalf uur bereik ik Isabel Rubio, een stadje op doorreis.

Na een kwartier wachten gebeurt het volgende: een hypermoderne tourbus rijd zich voor (van het ‘schoolreisje’ soort). De halfvolle bus, die evenveel kost als de vorige, is uitgerust met luxe stoelen, airconditioning en muziek. Het contrast kan niet groter zijn! Dit is Cuba…niet alles is even goed geregeld hier. De bussen gaan niet verder dan Mon Lazo, een stadje 50 km. voor Maria de la Gorda. Dus ik ben op ‘boteille’ (liften) aangewezen. Ik heb geluk: na een half uur wachten komt er een jeep voorbij. Samen met een paar andere liftende Cubanen rijden we naar het volgende stadje. Maar plots stopt de jeep, en de chaffeur zegt: “ik ga niet verder dan dit.” Nou daar sta ik dan samen met een andere jongen in de ‘middle of nowhere’ s’avonds om negen uur in het donker. “In het volgende ‘gat’ is een café waar s’avonds altijd nog auto’s langskomen”, verzekert de jongen.

Na een paar kilometer lopen en na aan de lokale mosquito’s een paar liter bloed gedoneerd te hebben, komen we aan in het gat, een verzameling van zo’n tien huizen. Het is nu na tienen s’avonds en nog steeds geen auto... Sylvio, een langsfietsende jongen probeert te helpen: een oude vrouw heeft een bed over. Maar ze is zo arm dat ze geen eten voor me heeft en daarom wil ze me (uit schaamte?) liever niet in huis hebben. Uiteindelijk zegt hij: “vamos” (kom mee, we gaan). Ik achterop de fiets naar zijn woonplaats: twee flatgebouwen, werkelijk ‘in het midden van niets’. Ik wordt hartelijk door zijn vriendelijke moeder onthaald. Nadat ik goed te eten heb gekregen is het tijd om te gaan slapen. Sylvio’s stiefvader is weg, dus kruipt hij bij zijn moeder in bed zodat ik in zijn bed kan slapen!

Maria de la Gorda
De volgende bereiken Sylvio en ik met een paar lifts, Playa Maria de la Gorda… Het is inderdaad een ‘bella’ playa, met wit zand, palmbomen, helder water met rif en tropische vissen. Na een dagje snorkelen en verbakken (eigenwijs als ik ben heb ik me niet ingesmeerd) liften we terug met een rondreizend echtpaar uit Oostenrijk. Daar staan ze weer: twee flatgebouwen op het platteland. Er wonen ongeveer tweehonderd mensen die zelf ook niet snappen waarom ze híer wonen. Ze grappen dat deze woonplaats een illustratie is van alle Cubaanse problemen tegelijkertijd: armoede, geen transport, slecht onderhouden huizen en altijd problemen met water -en stroomvoorziening. De toiletpot van de familie is gebroken. Maar ze hebben geen geld (50 euro) om de pot te vervangen. Omdat er in deze dagen geen stromend water is, douche ik mij met plastic beker en een teil. De nieuwe zwart-wit televisie in de woonkamer hebben ze pasgeleden na lang sparen voor zo’n 50 euro op de kop kunnen tikken (elektronica is schaars en voor onze begrippen heel erg duur).

‘Amerikaanse’ dromen…
De mensen hier hebben het niet makkelijk, en praten open over hun problemen. Maar toch…wat zijn het leuke mensen. De hele tijd hebben ze een lach op het gezicht, zijn ze aan het grappen en grollen, hebben ze een positieve instelling, en hebben ze veel contact met elkaar. De sociale cohesie is enorm, om een wetenschappelijke vakterm te gebruiken. Dit is iets wat ík observeer. Zij zien andere dingen voor zich: ze hebben dromen waarin ze een betere toekomst zien. Maar niet in Cuba en met deze regering. Ze dromen ‘Amerikaans’. De engelse taalcursussen in de buurt, floreren. En het schijnt dat er vorig jaar rond de 2.000 mensen! uit de regio naar de noorderbuur zijn vertrokken. Voor een gigantisch geldbedrag (in Cubaanse begrippen) is het mogelijk om per bootje via Mexico illegaal de overtocht te maken. In tegenstelling tot economische vluchtelingen, uit Mexico bijvoorbeeld, krijgen Cubanen die in Amerika aankomen direct een verblijfsvergunning en recht op werk.

Met deze strategie, gecombineerd met een vijftig jaar durende economische boycot, probeert de V.S. Cuba te verzwakken zodat de regering ten val komt en er een nieuwe democratische regering geïnstalleerd kan worden. Dat is ze nog niet gelukt, en zal waarschijnlijk ook niet lukken nu Cuba in het Venezuela van Hugo Chavez een nieuwe suikeroom heeft gevonden. Het is de Amerikanen wel gelukt om tienduizenden, misschien wel honderdduizenden Cubanen te doen verlangen naar een nieuw leven in het ‘land van je dromen’, weliswaar na een levensgevaarlijke overtocht. Na mijn afgeslagen aanbod om een deel van het geld voor een nieuwe toiletpot te betalen, “we vinden vriendschap en gastvrijheid belangrijker dan geld”, zeg ik de gastvrije familie gedag.

De laatste paar uur van de trip rijd ik met een oude Russische Lada-taxi. Onderweg krijgen we een grote tropische regenbui over ons heen. De snelweg wordt overspoelt met water en het zicht is slecht, en helemaal omdat de ruitenwisser het niet doet. De chauffeur lijkt zich daar niets van aan te trekken en jakkert met dezelfde snelheid door. Pas als ik zeg: “suave amigo” (rustig aan vriend), mindert hij vaart. Ook gedraagt hij zich opvallend onrustig als er politie langs de kant van de weg staat. Als we in Havana zijn aangekomen en de auto tot stilstand is gekomen zegt hij: “weet je waarom ik uitkeek voor politiecontroles onderweg?”. “Nee”, antwoord ik. “Nou…ehh omdat ik geen rijbewijs heb”, zegt de man. “ Ik stap zo snel mogelijk uit de auto, en dank God dat ik weer heelhuids terug ben in Havana…

Business as usual
Nu ben ik weer bezig met het onderzoek. Mijn netwerk groeit en ik verzamel steeds meer informatie. Ik heb intussen contact met een Cubaanse econoom, sociologe en antropoloog. Daarnaast heb ik veel contacten met de ‘normale mensen’ waar het bij een antropoloog toch vooral om draait. Het is niet altijd even makkelijk. Ik ben geïnteresseerd in de invloed van het niet officiële inkomen van de Habaneros, zoals fooien, zwart werk, verkopen van gestolen goederen (zoals sigaren), en overschrijvingen van familie uit het buitenland Vaak weten familieleden niet eens van elkaar hoeveel ze verdienen, laat staan dat ze dat aan mij, een blonde buitenlander vertellen. Toch kom ik door observatie en vertrouwelijke gesprekken redelijk veel te weten over mijn onderzoeksonderwerp.

Omdat mijn visa voor twee maanden geldig is moet ik noodgedwongen het land even verlaten om een paar dagen later weer terug te komen. Begin maart vertrek ik dus naar het eiland waar “the sun is shiiiining, and the wheater is sweeeet…”: Jamaica. Daarna blijf ik nog drie weken in Cuba tot het einde van april.

Rechtsbovenaan in de blog heb ik een nieuw fotoalbum geplaatst. En bedankt voor jullie reacties en persoonlijke e-mails. Adios!

Is er leven na Fidel?

2008-02-26T19:45:00.000-08:00

Na maar liefts 49 jaar! is Fidel Castro president af. Vorige week dinsdag verscheen er op de voorpagina van de belangrijkste krant van het land, de Granma, een levensgroot artikel, Mensaje del Comandante en Jefe (Bericht van de opperbevelhebber):

Beste landgenoten:

Vorige week vrijdag 15 februari beloofde ik dat de volgende reflectie een interessant onderwerp voor veel landgenoten aansnijd. (...) Voor de Raad van Bestuur [de regering] is het moment gekomen om haar president, vice-presidenten en voorzitter te kiezen en te benoemen. (...)
Gezien mijn kritieke gezondheidssituatie, dachten veel mensen in het buitenland dat de aankondiging van 31 juli 2006, om de functie van president in de handen te leggen van de Eerste Vicepresident Raúl Castro Ruz (jongere broer van Fidel) definitief was. Maar Raúl (...), en de andere kameraden van de Staats Partij, waren niet bereid om te overwegen om mij van mijn functie te ontheven, gezien mijn zorgelijke gezondheidssituatie.
Het was moeilijk in mijn positie, met een tegenstander die al het denkbare heeft gedaan om zich van mij te ontdoen, en daarom wilde ik hun niet een genoegen doen. [door af te treden] [In Cuba is er een boek waarin meer dan 600 aanslagen! van de CIA op Fidel beschreven worden] (...)
Het is altijd mijn verlangen geweest om te doen wat er gedaan moest worden tot aan mijn laatste adem. Dit is wat ik te bieden heb.
Aan mijn dierbare landgenoten die mij grote eer hebben bewezen door me recentelijk te verkiezen als lid van het Parlement, en aan hen die belangrijke beslissingen moeten nemen voor het lot van onze Revolutie, aan hen deel ik mee dat ik de functie van president van de Raad van Bestuur en opperbevelhebber niet ambieer of zal accepteren - ik herhaal - niet ambieer of zal accepteren. (...)
Ik zal jullie niet verlaten. Ik verlang nu alleen om te strijden als een soldaat van de ideeën.
Ik zal blijven schrijven onder de titel “Reflecties van dierbare vriend Fidel”. Het zal nog een wapen in het arsenaal zijn waar men op kan rekenen. Misschien zal hij [president Bush?] naar mijn stem luisteren. Wees voorzichtig.

Bedankt,

Fidel Castro Ruz

BENG!!!! Het bericht komt misschien niet helemaal onverwacht, maar toch het slaat in als een bom. De reacties in Havana zijn gemengd. Oma (in het huis waar ik woon) is droevig dat Fidel na zoveel jaren en zoveel goeds afscheid neemt. Opa vindt het ook jammer. Volgens hem is Fidel een buitengewone man, en heeft hij geweldige dingen gedaan voor Cuba, zoals gratis onderwijs en medische voorzieningen voor alle mensen toegankelijk gemaakt, en dat terwijl Amerika het Cuba niet gemakkelijk heeft gemaakt. Mijn Spaanse lerares bekijkt de zaak nuchter: “Fidel is ziek en is daarom niet in staat zijn functie goed uit te oefenen. Cuba heeft een leider nodig die actief aanwezig is, zoals Fidel vroeger was. Als er een ramp of een groot ongeluk was, was Fidel er direct bij om alles te regelen. Daarom is het tijd dat er een nieuwe president komt, en bij voorkeur een jonge president, zodat Fidel en Raúl de nieuwe president kunnen inwerken.” Volgens mijn lerares is dit de mening van de meeste mensen op de universiteit van Havana, waar ze werkt. Op straat is meer politie aanwezig dan normaal, en er staan ook militairen op sommige straathoeken. Ze kijken verveeld, want het is rustig op straat, net een gewone dag. President Bush houdt direct een toespraak waarin hij zegt dat het nu tijd is voor democratische verandering in Cuba. Maar in Cuba lijken maar weinig mensen daarin geïnteresseerd te zijn.

Historia
Maar voor de mensen die denken: “Fidel Castro…een mooie naam die ik eerder gehoord heb. Maar wie is hij eigenlijk? En hoe is hij president geworden in Cuba?” Een korte geschiedenis…

In de eerste helft van de twintigste eeuw wisselen veel zwakke, corrupte en van Amerika afhankelijke regeringen zich af. In 1952 pleegt Fulgencio Batista een staatsgreep. Al snel blijkt ook hij een corrupte dictator te zijn die uit is op macht en geld. Omdat Batista het volk onderdrukt komen er mensen in opstand. Zo verzamelt Fidel Castro (1925), advocaat van beroep en een charismatische man, 119 man en pleegt een aanslag op een legerbasis in Santiago de Cuba. De aanslag mislukt, en 55 van de mannen worden gevangen genomen, gemarteld en geëxecuteerd. Castro wordt later gevangen genomen en in de gevangenis gezet.

In 1955 wordt Castro vrijgelaten, en hij vertrekt een paar maanden later naar Mexico. Daar traint hij een revolutionaire krijgsmacht van 81 man en vaart met de Granma (hier is de krant naar vernoemt), een cruiseschip naar Cuba in december 1956. Ze worden al snel ontdekt door Batista’s leger, maar Fidel ontsnapt met 11 anderen, inclusief Ernesto ‘Che’ Guevarra naar de bergen. Castro’s ‘26 juli beweging’ (M-26-7) groeit tot driehonderd man. Vanuit de bergen beginnen ze in 1958 uit te zenden met Radio Rebelde, een illegale radiozender. In mei van dat jaar stuurt Batista 10.000 soldaten om de 300 guerrilla’s te liquideren. Maar de rebellen houden stand, en weten veel wapens te stelen. Langzaam veroveren ze steeds meer steden in Cuba en uiteindelijk geven Batista’s troepen zich over. Batista zelf, vlucht op 1 januari 1959 naar de Dominicaanse Republiek, en neemt nog even 35 miljoen euro uit de staatskas mee.

Fidel Castro wordt de minister president van Cuba en begint direct met hervormingen. Zo nationaliseert hij grote bedrijven zoals Texaco, Shell en banken. Hiermee jaagt hij Amerika tegen zich in het harnas. In 1961 breekt Amerika alle diplomatieke relaties met Cuba af. Op 15 april vallen 1.400 door de CIA getrainde Cubaanse emigranten Cuba in bij ‘The Bay of Pigs’, maar de aanval wordt afgewimpeld. Na dit verlies boycot Amerika alle handel met Cuba. Tegelijkertijd wordt de relatie met de Sovjet Unie steeds beter (het is de Koude Oorlog).

In 1962 installeert Sovjet president Krushchev raketten in Cuba met toestemming van Castro. Amerika kan dit niet echt waarderen en er ontstaat een grote crisis: ‘The Cuban Missile Crisis’. Nadat president Kennedy heeft verzekerd dat Cuba niet zal worden aangevallen, geeft Krushchev het bevel om de raketten te verwijderen. Maar Castro word hier niet over geraadpleegd of geïnformeerd. De wereld is niet eerder zo dicht bij een nucleaire oorlog geweest. Sindsdien is Fidel Castro president van Cuba geweest, tot afgelopen zondag dus…

Nuevo Presidente
Het is een interessante tijd in Cuba. Afgelopen zondag werd Raúl Castro, Fidel’s vijf jaar jongere broer als nieuwe president van Cuba gekozen. Er lijkt dus voorlopig niet veel te gaan veranderen in Cuba. Amerika zal waarschijnlijk haar economische boycot handhaven en in Cuba blijft de Communistische Partij de touwtjes stevig in handen houden. Op straat is het rustig zondag op een klein opstootje met de politie na, in het centrum van Havana. Ik vraag aan een meisje wat er aan de hand is. “Un contra-revolucionario” (iemand die tegen ‘de revolutie’ is), antwoord ze kort terug. Ik weet niet wat er verder gebeurt is.

Investigación
Hoewel cubaanse politieke business heel interessant is ben ik hiervoor natuurlijk niet naar Cuba gekomen. Ik ben hier om onderzoek te doen, om daarover mijn thesis te schrijven. Eén van de eerste dingen die opvallen als je in Cuba binnenkomt is dat ze twee officiële valuta’s hebben: De Peso Convertible (CUC) en de Peso Cubano. Stel je dat voor alsof wij in Nederland alles in guldens én in euro’s kunnen kopen.

Na de val van Sovjet Unie in 1991, komt Cuba in een grote economische crisis terecht. De waarde van de Peso Cubano keldert naar beneden, en de Cubanen kunnen bijna niets meer kopen met deze munt. Voor buitenlandse toeristen en bedrijven is dit een goede zaak, want alles in Cuba is spotgoedkoop geworden. Maar de Cubaanse regering heeft hard geld nodig en bedenkt een plan: laten we voor buitenlandse toeristen en bedrijven onze producten verkopen in een nieuwe munt die even veel waard is als de Amerikaanse dollar, dan verdienen we veel meer. En zo is in 1994 de CUC geboren.

Nu is er dus de vreemde situatie dat er twee soorten geld zijn met een verschil van 25:1. In het vorige bericht vertelde ik dat iedereen in Cuba voor de regering werkt en ongeveer hetzelfde verdient, zo’n 10 euro per maand. En dan maakt niet uit of je schoonmaker bent, in de sigarenfabriek werkt of minister bent. Ze verdienen allemaal hetzelfde, behalve… behalve als je met toeristen werkt. Toeristen betalen alles in CUC en betalen dus bijna 25 keer zoveel. Nu ben je een corrupte taxi chauffeur (die zijn er veel hier) en je laat toeristen ‘a special price for you’ betalen, buiten het regeringstarief om. Met twee ritjes verdien je wat andere Cubanen in een maand verdienen. Er valt dus eindelijk geld te verdienen in Cuba! Veel Cubanen geven hun baan op om met toeristen te werken. Ik hoor van mijn Spaanse lerares dat een vriendin van haar ‘deuropener’ in een hotel is geworden en haar baan als arts opgegeven heeft

Ik ben nu bezig om te onderzoeken wat de invloed van die nieuwe munt is op het dagelijkse leven van Cubanen. Verdelen de mensen die veel verdienen het geld met hun familie en vrienden, of houden ze het voor zichzelf? Raken de mensen die weinig verdienen hun motivatie kwijt omdat ze met hard werken veel minder verdienen dan ‘deuropeners’? Ontstaan er in de Cubaanse samenleving waar iedereen gelijk is qua inkomen een nieuwe groep van mensen die veel verdienen? Dit zijn vragen die ik wil beantwoorden met mijn onderzoek hier in Havana.

Later meer… Het is gelukt een paar foto's op het internet te proppen, kijk daarvoor rechts bovenaan de pagina. Hasta luego!

Soy Cuba

2008-02-11T19:03:00.000-08:00

Meer dan een week geleden vertrok ik uit Amsterdam met ‘Martin in de Lucht’ naar Havana in Cuba. Sindsdien heb ik veel meegemaakt, maar eerst even een korte update voor de mensen die denken: “wat scheelt er toch aan ons moederland dat Pieter het weer eens verlaten heeft…?”

In de laatste fase van de driejarige studie Culturele Antropologie is het de bedoeling dat je drie maanden lang daadwérkelijk de antropoloog gaat uithangen. Dus alle derdejaars zijn naar een ander land vertrokken om daar onderzoek te doen naar een aspect van een andere cultuur. Dit kunnen hele uiteenlopende onderwerpen en verschillende plaatsen zijn. Een studiegenoot doet bijvoorbeeld onderzoek naar het schoonheidsideaal van vrouwen in Uganda, een ander doet het over de oorzaken dat jongeren in youth gangs terecht komen in Guatemala, en weer een ander doet het over de manier waarop Guatemalteken omgaan met terminale patiënten. Na drie maanden Nederland pak in mijn tas dus maar weer een keer om onderzoek te doen (vertel later meer over het onderwerp) in een ander land. Dit keer naar het land van de sigaren, klassieke Amerikaanse auto’s, rum en salsa …

Llego
Twee donderdagen geleden kom ik s’avonds na een tien urige vlucht aan op het vliegveld van de Cubaanse hoofdstad Havana. Omdat ik het in de weken voor vertrek druk had, met studie en werk o.a., moet ik nog een slaapplaats regelen. Gelukkig bied the LP (Loneley Planet, bijbel onder de reizigers) uitkomst. Er staan veel telefoon nummers in van zogenaamde ‘Casas Particulares’. Als mensen 200 euro per maand aan de regering betalen mogen ze slaapkamers verhuren aan toeristen. Leuk voor toeristen omdat je bij Cubanen een kijkje in de keuken kunt nemen. Maar ik moet nog wel bellen of er ergens plaats is. Nu heb ik een cursus Spaans gedaan, heb ik gereisd in Latijns-Amerikaanse landen en kan ik me dus redelijk redden in het Spaans, maar bellen is toch wat anders.

Zo klonk het gesprek met de Casa Particular: een onbekende man neemt op, “zeg het me…” (zo nemen ze hier de telefoon op). Ik antwoord, “ik plaats zoeken slapen”, stilte…, “is mogelijk het?” De man: “ik geloof van wel ja.” Ik, “mooi! ik komen.” De man vraagt, “wanneer kom je?” “Ehhmm ik geloven over ongeveer over uur.” “Waar kom je vandaan?”, vraagt de man. “Ik heet Pieter”, antwoord ik. “Ehhm bueno…tot straks!”, zegt de man, ‘klik’. Het telefoontje verdient geen schoonheidsprijs, maar het is gelukt! Onderweg naar de Casa Particular word mijn taxi afgesneden door een oude Lada (veel Russische auto’s hier) zonder knipperlichten. De taxi chauffeur nog net een botsing voorkomen, maar uit de oude Lada die bij ons de sloop nog niet waard is, stappen vier grote kwade Cubanen. Gelukkig weet de taxi chauffeur die bijna in paniek geraakt is de auto in zijn achteruit te zetten, en weg te scheuren. Een spannend welkom in Cuba...

Nadat ik s’ochtends wakker word met een geweldig uitzicht over de oceaan leer ik via via een familie kennen waar ik voor langere tijd voor een goede prijs kan intrekken in Habana Vieja (het Oude Havana). Ik krijg een eigen slaapkamer. Het is een sympathieke familie met een zoon van mijn leeftijd, twee jongere zoons, moeder, opa en oma, twee honden, parkieten en een bijtgrage papegaai. De kleinste jongen is zeven jaar oud, een grappig kereltje, alleen is hij vaak eens te druk voor de oude opa en oma. Oma jaagt hem dan met een touwtje het huis uit. Net als alle huizen in Habana Vieja is dit huis in Spaans koloniale stijl gebouwd met hele hoge plafonds, veel originele sierlijsten en een binnenplaats. Heel erg mooi! De rolverdeling tussen mannen en vrouwen is hier ‘traditioneel’. De vrouwen zijn hier de hele dag bezig met schoonmaken, koken en het verzorgen van de kinderen. Voor de keuken staat zelfs een afscheiding. Dat is verboden gebied voor mij. Iedere dag heb ik thuis twee uur lang Spaanse les van mijn eigen professora! Ze is een goede lerares van de universiteit van Havana, die ook particulier les geeft. Maar eigenlijk heb ik de hele dag Spaanse les omdat alles wat ik hoor, lees en spreek in het Spaans is. Mijn Spaans gaat dus snel vooruit!

Ciudad de la Habana
In de eerste dagen dat ik in Havana ben heeft de stad met twee miljoen inwoners iets magisch. Veel imposante, oude gebouwen, vrolijke klassieke Amerikaanse auto’s uit de jaren vijftig, veel salsabandjes, iedere dag rond de dertig graden warm, en naast ‘hustlers’ die je sigaren of rum willen aansmeren, vriendelijke mensen. Habaneros houden ervan om tijd op straat door te brengen. Overal lopen, fietsen en hangen mensen. Terwijl ik door de straten loop vragen jongens van mijn leeftijd vragen of ik mee wil doen met ‘béisbol’ (honkbal, volksport nummer één in Cuba). Met een afgebroken bezemstok en een plastieken, leeggelopen ‘jeu de boule bal’ slaan we er lekker op los. Daarna loop ik naar de Malécon (vijf km. lange oceaanboulevard) en neem een duik in het frisse water. Een Cubaanse jongen die op het rif zit nodigt me uit om zijn pakje rum te delen. Inderdaad ja, in een ‘pakje’. Cubanen zijn zo gek op rum, dat het hier zelfs in pakjes wordt verkocht. Dezelfde pakjes waar wij in Nederland fruitsap in hebben!!!

Pobreza
S’avonds ga ik naar het park om wat te schrijven. Ik zit er een paar minuten als er aan beide kanten van mij een vrouw komt zitten. Ze vragen me geïnteresseerd waar ik vandaan kom, en hoe lang ik hier ben. De vrouw aan mijn rechterkant, 34 jaar oud verteld ze, vraagt mij of ik geen trek heb in een Cubaanse vriendin. Na wat ontwijkende antwoorden van mijn kant en nog wat gepraat over koetjes en kalfjes loopt ze opeens beledigd weg…met haar man. De linkervrouw (de vrouwen kenden elkaar niet) vertelt me hoe het werkt in het toeristische Havana. De andere vrouw probeerde mij te versieren voor een nachtelijk avontuurtje in de hoop dat ik haar zou betalen. Vervolgens zou zij het geld aan haar man geven. Bizar! Het was een hele gewone vrouw, ze zag er niet uit als een getrouwde tippelaar.

Deze ervaring illustreert wel direct Cuba’s grootste probleem: armoede. Na het uiteenvallen van de Sovjet Unie in 1991 heeft Cuba haar grootste sponsor verloren. Tegelijkertijd heeft Cuba te maken met een nu al veertig jaar durende economische boycot van Amerika dat maar 150 kilometer verderop ligt! Daarnaast heeft Cuba een socialistisch staatssysteem. Dat wil zeggen dat de staat geregeerd word door één partij, de Communistische Partij, die geleid wordt door president Fidel Castro. Iedereen in Cuba werkt voor de staat, en is dus eigenlijk ambtenaar. Op een paar uitzonderingen na mogen mensen niet zelf een onderneming beginnen. Het is niet goed voor de economie van een land als mensen door het systeem niet hun originaliteit, creativiteit en ondernemerstalent kunnen gebruiken om nieuwe producten of diensten te bedenken en daarna te verzilveren. Dit zijn redenen waarom Cuba een arm land is.

Control
Als de vrouwen weg zijn komt er een man naast me zitten. Hij is basisschoolleraar en vertelt mij over het leven in Cuba. Iedereen heeft recht op gratis gezondheidszorg, onderwijs, en een dak boven zijn hoofd (ik heb nog geen dakloze gezien). In Cuba is dit veel beter geregeld dan bijvoorbeeld in Amerika, waar heel veel mensen hun ziektekosten en het onderwijs van hun kinderen niet kunnen betalen, en er veel daklozen zijn. Hij vertelt ook dat Cuba arm is, maar iedereen is tenminste éven arm. Plotseling staat er een politieagent bij ons. Hij vraagt de man om zijn identiteitsbewijs en vraagt wie ik ben. Het is in Cuba verboden voor Cubanen om met toeristen te praten. Met buitenlandse vrienden praten mag wel. De agent vraagt mij sinds wanneer ik hem ken. Ik antwoord dat ik heel slecht Spaans spreek. De agent vraagt mij gelukkig niet naar zijn naam. De leraar krijgt een officiële waarschuwing (twee maal is scheepsrecht in Cuba) en de agent loopt verder. De basisschoolleraar was net nog rustig maar beeft nu van de spanning. Met een strafblad kun je het namelijk wel vergeten in Cuba. Het lijkt ons verstandig om naar huis te gaan…

De controle van de regering is heel groot in Cuba. Naast veel politie (de straten zien ‘zwart’ van de agenten) en geheime politie, heeft ieder stratenblok zijn eigen CDR, oftewel ‘comité ter verdediging van de revolutie’. Zij houden in de gaten of mensen in hun stratenblok geen illegale activiteiten ondernemen en de regering netjes ondersteunen. Een Cubaanse vriendin vertelde me dat zij voor een studiereis naar het buitenland bijvoorbeeld toestemming van het CDR in haar buurt nodig heeft.

Otras Cosas
Mi madre! Het is ondertussen een heel verhaal geworden, dus ik schrijf later meer over mijn onderzoek. Ik ben in ieder geval goed gesetteld in Havana, en ik heb het erg naar mijn zin. Ik leer iedere dag veel nieuwe mensen kennen maar het is vaak nog wel aftasten of mensen oprecht in mij geïnteresseerd zijn, of in mijn portemonnee (die is overigens niet al te dik, maar dat weten zij niet…). Ook ontdek ik iedere dag meer wat het systeem wel en niet toelaat. Het is natuurlijk niet de bedoeling dat mensen in de problemen raken door met mij te praten.

Internetten is hier moeilijk. Cubanen kunnen alleen op intranet komen, een afgeslankte gecensureerde vorm van internet. Extranjeros zoals ik kunnen in hotels internetten. Het is alleen duur (5 euro per uur), en langzamer dan mijn oma auto rijdt ;) Met een vaste lijn naar Nederland bellen kost drie biertjes per minuut, dus dat zou een duur ‘avondje stappen’ worden. Communicatie met Nederland is dus lastig, dat je het even weet. Maar zoals altijd vind ik het leuk om updates uit Nederland te ontvangen, en de volgende keer zal ik proberen om een paar foto’s door de kabel te duwen.

Amai, in Brussel!

2007-09-24T16:39:00.000-07:00

Sinds het begin van september loop ik stage in Brussel, dus hoog tijd voor wat nieuwe verhalen…

UNRIC
Ik loop stage bij het Regionaal Informatiecentrum van de Verenigde Naties (UNRIC). Doel van het informatiecentrum is om aan de ene kant mensen in Europa voor te lichten over de Verenigde Naties en haar activiteiten. Aan de andere kant wil het informatiecentrum de mening van het ‘Europese volk’ peilen en doorsluizen naar het VN hoofdkantoor in New York. Ik werk voor de afdeling BeNeLux (5 personen). In mijn dagelijkse werkzaamheden bekijk ik in de ochtend het NRC Handelsblad en schrijf ik zogenaamde headlines (kopjes), in het engels over artikelen en vooral opiniestukken die met de VN te maken hebben. Nu is er bv. veel nieuws over het verlengen van de Nederlandse missie in Uruzgan en over de nucleaire dreiging van Iran. Sommige headlines worden er uitgepikt en doorgestuurd naar de woordvoerder van secretaris generaal Ban ki-Moon in New York (Kofi Anan is met pensioen). Van een paar artikelen krijg ik iedere dag de opdracht om samenvattingen in het engels te schrijven.

Daarnaast werken we aan het project KnowYourRights2008.org. Volgend jaar bestaat de Universele Verklaring van de Rechten van de Mens, 60 jaar. Om dit te vieren worden er allerlei activiteiten georganiseerd en een website opgezet. De website gaat over een maand open. Ook werk ik mee aan het UNRIC magazine dat eens per maand uitkomt, en aan Cine-ONU een cinema-avond die we iedere maand voor studenten, VN medewerkers, en Europese medewerkers organiseren in Brussel. Op deze manier brengen we VN gerelateerde thema’s zoals armoede, wapenhandel en vredeshandhaving in de publiciteit. Kortom, leuk werk...

Het Joegoslavië Tribunaal
Als UNRIC-medewerker mag ik me inschrijven voor de vele conferenties die in de Europese hoofdstad georganiseerd worden. Laatst heb ik me voor een debat met Carla del Ponte, aanklager van het Joegoslavië Tribunaal, ingeschreven. Ik heb geen idee wat ik moet verwachten. Ik kan eerst het gebouw niet vinden, maar op een gegeven moment zie ik een paar douane motoren wegscheuren bij een gebouw met drie zwarte bolides ervoor geparkeerd. Dit moet het juiste adres zijn. Ik ben nu wel een beetje laat. Ik krijg van een vriendelijke mevrouw wat papiertjes en loop vrolijk met mijn koffie de zaal in.

Ik verwacht ergens achter in de zaal binnen te komen, maar tot mijn schrik kom ik midden in een zaal met een hele grote rechthoekige vergadertafel terecht. Zo’n 50 netjes geklede mannen en vrouwen zitten rond de tafel. Bijna iedereen kijkt me aan. Ik voel me ongemakkelijk en wil zo snel mogelijk aan de tafel gaan zitten. Maar dan zie ik opeens dat er allemaal bordjes op de tafel staan: Congo, Togo, United Nations, Cuba, European Union, Laos. Bordjes met ongeveer vijftig landen. Ik besluit om niet naar het bordje ‘The Netherlands’ te zoeken, en maar veilig plaats te nemen op de tweede rang.

Carla del Ponte geeft een toespraak. Alles is in het Frans, wat ik nauwelijks versta. Maar dan kom ik erachter dat er een koptelefoon aan de stoel hangt. Ik zet hem op, draai de knop naar kanaal twee, en warempel ik hoor Engels! Del Ponte spreekt over internationaal recht, en hoe moeilijk het is dat de Servische regering niet mee helpt om oorlogsmisdadigers Mladic en Karadzic op te pakken om ze voor het Joegoslavië Tribunaal te laten berechten. Zo lang zij niet zijn opgepakt wordt er geen recht gedaan aan de duizenden familieleden van de slachtoffers. Mladic en Karadzic zijn onder meer verantwoordelijk voor de genocide bij Srebrenica waar 8.000 mannen zijn vermoord.

Na het debat borrel ik onder het genot van een glaasje kwaliteits champagne (11 uur s’ochtends), en vreemde hapjes op lollystokjes met de bobo’s mee. Ik spreek onder andere met de ambassadeur van Laos, die mij verteld dat de eerste buitenlander in Laos een Nederlander was...in het jaar 1648.

Het Belgische Ministerie van Financiën
De ironie: woon ik twee jaar in Utrecht op een kamer van 6 vierkante meter, heb ik nu in Brussel 60.000 vierkante meter tot mijn beschikking. Dus 10.000 keer zoveel ruimte, en dat voor dezelfde prijs! Ik heb mijn intrek genomen in het oude Belgische Ministerie van Financiën. Het Ministerie heeft ergens anders onderdak gevonden, en nu staat het giga-gebouw leeg. Samen met tien andere antikrakers die verspreid door het gebouw wonen, zorgen we ervoor dat het gebouw niet gekraakt wordt. ‘Bewaakt door Bewoning’ staat er op mijn raam. Ik hoop dat het de krakers afschrikt…

Het is moeilijk om je een voorstelling van de grootte te maken. Stel je bijvoorbeeld een wolkenkrabber verdeeld over vier verdiepingen voor. Of de stationshal van Utrecht Centraal, maar dan vier verdiepingen hoog. Toen Bart, een Vlaamse vriend van me langs kwam, hebben we letterlijk uren door het gebouw rondgedwaald. Je komt er van alles tegen, stellages, liften, geheimzinnig gesloten deuren, prachtige uitzichten over Brussel, elektriciteitskamers, en ergens verstopt in de kelder, een mysterieuze oven van wel vier meter hoog. Ik ben benieuwd wat daar allemaal verbrand is. Ik heb wel een vermoeden maar daarover later meer...

Krakers
Oh ja, over krakers gesproken. Zo’n vijftien meter van mij, woonden er een paar in een oud huis ‘vastgeplakt’ aan ons pand. Mijn vader kwam laatst langs. Hij opent het raam, en zegt: “wat een stinkauto’s hier zeg.” Een eigenaardige geur bereikt mijn neus, en ik denk: “mmm dat moet wel een hele oude auto zijn geweest.” Een minuut later zien we grote rookwolken voor het raam langskomen. Brand! Het krakerspant staat in de fik!.

Ik loop naar buiten en zie de vier krakers hoestend met bierblikjes in de hand naar buiten komen, “water, we hebben geen water!” (In België is kraken illegaal, dus krakers hebben geen recht op water en elektriciteit) Voordat ik water kan halen komt de brandweer al aangesneld. Maar zelf actie ondernemen, hò maar. En de bierblikjes loslaten, al helemaal niet. Aangeschoten lopen ze voor het huis rond (10 uur s’ochtends). Op een gegeven moment heeft een politieagent er genoeg van, en begint met één van de krakers een meelijwekkend gevecht om zijn bierblikje. De kraker geeft niet zomaar op, en het bier spat alle kanten in de rondte. De kraker wordt aan zijn arm over de grond weg van het pand gesleurd. Het vuur is gelukkig snel onder controle, maar de krakers staan op straat. De politie laat het huis namelijk dichtmetselen. Hoewel het niet de meest sjofele mensen zijn hoop ik dat ze snel, een betaald onderkomen kunnen vinden. Misschien is ánti-kraak wel iets voor ze.

Rechts bovenin kun je doorklikken naar foto’s uit Brussel.

Voy a Holanda

2007-07-20T20:04:00.000-07:00

Morgen is het zover. Na zeven maanden kom ik (zondagochtend) weer terug in Nederland. Hoe ik me voel? Bueno (goed)! Aan de ene kant jammer om het mooie Mexico te verlaten, maar ik vind het nu ook wel lang genoeg geweest. Ik heb veel zin om jullie weer in Holanda te zien. Ik was twee weken geleden al bijna naar Nederland vertrokken omdat mijn beppe (fries voor oma) overleden is. Ik kon helaas niet snel genoeg terugkomen om op tijd bij haar begravenis te zijn. Het was wel raar om dit op afstand mee te moeten maken, maar ik had via internet wel veel contact met mijn familie. Voor mijn gevoel had ik al een beetje afscheid van haar genomen voordat ik naar Amerika vertrok. Na een paar dagen met beppe's overlijden bezig te zijn geweest, dus maar weer verder met reizen. Na ons vorige Vocho avontuur in Mexico City (onze vriend, de automonteur heeft onze Vocho inmiddels weer verkocht!), gingen we naar het land van Fidel.

Hasta la Victoria Siempre
In het begin voelt Cuba als een droom. Habana, de hoofdstad is volgebouwd met Spaans koloniale huizen, die het samen met de klassieke Amerikaanse 'space' wagens uit de jaren vijftig, en de overal klinkende salsamuziek, iets magisch geeft. Het lijkt te mooi om waar te zijn, en dat is het ook. De volgende dagen ontdekken we het ware gezicht van Cuba: armoede.

Cuba heeft een socialistisch (communistisch) systeem. Dit systeem heeft veel goeds gebracht: onderwijs voor iedereen, gezonheidszorg voor allemaal, geen verschil tussen arm en rijk (iedereen is tenminste even arm in Cuba), bijna geen criminaliteit, en weinig racisme. Maar door het handelsembargo van de Verenigde Staten (Fidel Castro kan niet zo goed met Amerika overweg), is Cuba arm geworden.

Overal zie je het ongeschoren gezicht van Ernesto Che Gueavarra. Er is geen enkele kapitalistische reclame of advertentie in Cuba, wat een verademing. Wel overal Revolutionaire leuzen, en propaganda langs de weg. Af en toe rijdt er een bus naar Bergen op Zoom, of Oegstgeest voorbij (Cuba heeft de oude gele Nederlandse bussen gekocht).

Daarna zijn we wezen golfsurfen in Oaxaca en hebben we een awesome week in het hart van de jungle doorgebracht. Er volgt nog meer over Cuba en de mighty jungle, dus to be continued!

Taco y Vocho

2007-06-16T13:19:00.000-07:00

We zitten nu bijna een week in Mexico en hebben veel beleefd! De eerste dagen zitten we in Ciudad de Mexico (Mexico Stad), in een hostel in het hart van de stad, bij het Plaza de Constitucion. De Dam in Amsterdam, zeg maar. Ciudad de Mexico is een megastad met 18 miljoen! inwoners. De stad is letterlijk gebouwd op de oude beschaving van de Azteken wat goed te zien is aan de ruïnes in de stad. Het ligt heel hoog (2000 meter), wat we elke keer goed merken als we de trappen van het oude hostel beklimmen. Er zijn opvallend weinig toeristen wat ons goed bevalt (we houden onzelf in de waan dat wij geen toeristen zijn :). Want wij willen Mexicanen ontmoeten. We lopen s'avonds door de stad, luisteren stiekum naar de muzikanten op Plaza Giribaldi die je anders naar het schijnt 600 pesos (50 euro), moet betalen voor een privé concert, en drinken Pulque, een klassiek Mexicaans drankje, van cactussappen, wat er uitziet als melk en smaakt als niets wat ik ooit eerder geproefd heb.

Overdag ontdekken we de levendige stad. De auto's scheuren door de straten, het is hier Italië keer tien. De groenwitte Volkswagen Kever taxi's bepalen hier het straatbeeld. Langs de kant van de weg zitten loodgieters, en electriciëns geduldig te wachten tot iemand langs loopt voor een opdracht. We zien veel protesten van Mexianen, die de nieuwe democratie serieus nemen, en overal staan kraampjes waar je eten kunt halen. Tacos, empanadas, pambazos, tripa (varkensdarmen), papas (aardappelen) met cactus (dit is Merel's favoriet), kokos, mango, noem het maar op. We leren als snel dat 'groen' niet voor 'fris' staat, als we een taco nemen en er veel groene saus op gooien. We barsten letterlijk in tranen uit, de saus 'heet' namelijk Picante. We kunnen geen prullebak vinden We vinden uit dat iedereen zijn vuil op straat gooit, wat s'avond weer door straatvegers wordt opgeveegd, dus we passen ons maar aan. We bekijken de Katedral, en el Palacio Nacional, met mooie muurschilderingen van Diego Rivèra.

Om het rondreizen door Mexico makkelijker en avontuurlijker te maken besluiten we een auto te kopen. Er is maar één auto die ik wil, en dat is een 'Vocho' (lees: votjoo), zoals VW Kevers hier genoemd worden. Via internet vinden we een kandidaat. De volgende dag komen eerst Lieke en ik, de antropologen, aan onze trekken, in het Museo Nacional de Antropología. In dit geweldige museum vinden we meer uit over Mexico's oude beschavingen. Voordat de Spanjaarden voet aan wal zetten rond 1530, waren de beschavingen van onder andere de Azteken en Maya's ver ontwikkeld. Maar door onderlinge strijd en ziektes die de Europeanen meebrachten, zijn deze duizenden jaren oude samenlevingen, in twee jaar! ingestort. Buiten het museum bewonderen we traditionele Mexicaanse Indiaanse 'paaldansers' die zich met zijn vieren, vanaf een dertig meter hoge paal achterover gooien, om zich aan een touw rond te laten cirkelen tot ze de bodem raken.

Daarna gaan we op zoek naar het adres van misschien onze nieuwe Vocho. Onderweg worden we door werkelijk iedereen aangestaard. Vooral hoogblonde Merel, trekt de mannelijke macho aandacht, met veel gefluit, en getoeter van auto´s. Gelukkig weet ze er goed mee om te gaan. De buurt wordt steeds armer, en we kunnen het niet vinden. een Mexicaanse vrouw (Lydia), spreekt ons aan en helpt ons bij het goede adres te komen. Lieke, die in Bolivia en Spanje gewoont heeft, spreekt goed Spaans en doet het meeste van het praten met de Mexicanen, wat ons al heel vaak gered heeft. De Vocho blijkt een oude gele bak te zijn uit 1971. Ik maak een testritje in de Kever, en omdat de auto het goed doet besluiten we hem te kopen. We nemen Lydia als dank, met wat familie, met onze nieuwe Vocho, al meteen bijgenaamd 'El Cacahuache' (lees: kakawatje. betekend: de pinda), uit eten. Maar de auto begeeft het al na 10 minuten! Al het verkeer raast om ons heen, en we zetten de auto aan de kant. We krijgen hem niet meer aan de praat, maar een vriendelijke automonteur (Omar) komt ons te hulp. Hij zegt dat we de auto de volgende dag weer kunnen ophalen.

De volgende dag komen we er achter dat niemand een auto uit 1971 (maar 36 jaar oud :) wil verzekeren. Uiteindelijk belanden we bij de Hollandse ING die het wel aandurft. De auto doet het inmiddels weer. Maar de auto mist een spiegel (eerste levensbehoefte voor autobestuurders in Mexico City), en een tankdop. Omar kent de weg en biedt aan om te rijden. We zijn net op de snelweg, als er een politieauto naast ons komt rijden en ons naar de kant wenkt. ''Wat hebben we fout gedaan?'' Lydia, die weer de hele dag met ons mee is, en Omar stappen uit, en wij houden ons voor domme buitenlanders, die we in dit geval ook echt zijn. Lydia komt terug de auto in en verteld ons wat er aan de hand is: ons nummerbord eindigt op een '4'! ''Yeah, so what?'' Nou, in Mexico city betekent dat, dat je op de vierde dag van de week, woensdag, geen auto mag rijden. Nu staan we voor de keuze, of de auto in beslag laten nemen, of een 'bribe' betalen van 400 pesos (30 dollar). Het is een vreselijke keuze, maar we kiezen toch voor de corruptie. Op weg naar de spiegel en de tankdop is het een kwestie van ontwijken van politiepatrouilles.

Nou eindelijk doet de auto het, en zijn we klaar om de volgende dag naar Cancun (1800 km afstand) te vertrekken waar ons vliegtuig naar Cuba zondag vertrekt. Maar op weg naar het hostel begeeft Cacahuache het weer!!! Wat een ellendig ding! We beseffen dat we hier nooit mee naar Cancun komen, het hostel is al te ver, en laten CACAhuache, bij een tankstation staan. We pikken de bak de volgende dag met Omar op, die de Vocho voor ons wil verkopen, voor hopelijk een redelijke prijs. De Pinda is de grootste miskoop uit mijn leven geweest, en heeft ons veel frustratie en teleurstelling gekost, maar hierdoor hebben we wel ontzettend coole Mexicanen ontmoet. We hebben veel rondgehangen met Lydia, Omar en hun vrienden en familie. Lydia is gewoon twee hele dagen vrijwillig met ons op stap geweest, zonder er iets voor terug te verlangen. En Omar heeft ons ook drie dagen door de hele stad gereden zonder er iets voor te vragen. Echt geweldig.

Intussen zijn we naar Cancun gevlogen, en vertrekken morgen voor 10 dagen naar Cuba. Ik wilde jullie even een kleine update geven, maar ik zie dat het niet klein meer is, we hebben ook zoveel meegemaakt in een paar dagen. Ik zal Fidel de groeten doen, en check ook even de nieuwe foto's.

Finals and Travelling

2007-06-09T18:07:00.000-07:00

Finals Week
De laatste schoolweek is heavy. Vier tentamens in drie dagen. Alles wat je in vijf maanden geleerd hebt moet omgetoverd worden tot parate kennis. De sfeer in het International House is getressed. De bibliotheken zitten allemaal stampvol. Alle vermaak wordt even opzij gezet, en het I-House Café verkoopt liters koffie. Met slapeloze nachten, en heel wat grammen cafeïne, is het allemaal gelukt. Ik heb alle cursussen goed afgesloten! Het mooie hier is, dat de leraren alle tentamens binnen een week nagekeken moeten hebben. Dus je weet snel waar je aan toe bent.

Na de tentamens gaat het heel erg snel. Vrijdag wordt er een feest georganiseerd, en de volgende ochtend, om tien uur, moet iedereen zijn spulletje gepakt hebben en het I-House verlaten. Het is vreemd om afscheid te nemen. Vijf maanden zijn we intensief met elkaar opgetrokken, en dan houdt het ineens allemaal op. Alle emo-meters, lopen die avond en ochtend dan ook op volle toeren. Het mooie is wel dat we nu overal ter wereld contacten hebben, en er staat ons al weer een verjaardagsfeest/ reünie te wachten in Berlijn, over een paar maanden.

Reflection
Studeren in Berkeley was een geweldige ervaring. De vakken die ik heb gevolgd waren erg interessant en de leraren waren heel inspirerend. Naast het opdoen van kennis door het lezen van de literatuur en het volgen van de lessen heb ik gemerkt dat ik ook veel geleerd heb door te wonen in Berkeley. Deze stad is in Amerika een speciale plaats. Berkeley wordt gezien als de meest liberale stad in Amerika. Nog altijd niet zo liberaal als Nederland, maar een stuk liberaler dan andere plaatsen in Amerika. Toen ik een Amerikaanse christelijke vriend van mij vertelde dat ik in Berkeley ging studeren vroeg hij quasi serieus: “Are you sure you want to study in that God forsaken area?”

Nu valt dat wel mee. Op bijna iedere straathoek in het centrum staat een kerk. Maar het geeft wel aan hoe de rest van Amerika naar Berkeley kijkt. De stad en de Berkeleyanen gaan hun eigen weg. Berkeley’s bijnaam is dan ook ‘The People’s Republic of Berkeley’. Mensen in Berkeley zijn erg sociaal, politiek en milieu bewust, en daar heb ik ook wel wat van meegekregen. Vooral door de vakken Controlling Processes, en Community and Economic Development, kreeg ik inzicht in de negatieve invloeden van kapitalisme, consumentisme, en corporatisme. Door steeds meer welvaart te willen creëren heeft de mensheid de aarde beschadigd, en is een grote groep mensen achtergesteld. Gelukkig staan ‘milieu’ en ‘armoede’, nu hoog op de politieke agenda. Ik kan hier nog veel meer over schrijven, maar voor zover de terugblik.

Zelf blijf ik nog even rondhangen in Berkeley, en woon de ‘graduation’ van Ania uit Polen bij. Ze studeert af in Business. Dat gaat echt ‘american style’, met de bekende platte hoeden en toga’s die de afgestudeerden dragen. Je kent het wel uit de films. Ook verpats ik mijn motor, voor een goede prijs, aan een man van vijftig in Frisco, die na 30 jaar onthouding weer een motor wil hebben.

Dad in California
En plotseling is daar, mijn vader… Het is leuk om elkaar weer te zien na zo’n lange tijd. De volgende dag laat ik hem ‘mijn wereld’ in Berkeley zien: het I-House, de universiteit, Telegraph Avenue, de Strawberry Canyon Pool, en de Berkeley Hills. Daarna gaan we op stap met onze mooie gehuurde Dodge Nitro 4x4 machobak. De eerste halte is Yosemite National Park. God, wat mooi! Nog nooit zoveel natuurlijke schoonheid bij elkaar gezien. Fantastische watervallen, een prachtige groene vallei, die vroeger door een gletsjer is uitgesneden, en hele imposante rotsen. De meest opvallende rots in de vallei is de Half Dome, die voor mij onweerstaanbaar is, en wel bedwongen moét worden. Omdat de tocht volgens het informatieboekje ‘streneous’ is en je er 12 uur voor moet uittrekken, ga ik alleen, en rijdt mijn pa die dag wat rond met de auto. Uiteindelijk valt het mee hoe zwaar de tocht is, ik sta in vier uur op de top.

In Amerika zie je wel vaker dat de verantwoordelijke instanties je, voor Nederlandse begrippen, overdreven waarschuwen. Het beroemdste voorbeeld is de handleiding van de magnetron, waarin staat dat je je huisdier niet kunt drogen in de microwave. Dit, nadat een oude vrouw haar lieve katje had opgeblazen. Instanties kunnen heel makkelijk door ‘slachtoffers’ aangeklaagd worden in Amerika. Door veel te waarschuwen zijn ze niet meer verantwoordelijk. De tocht naar Half Dome was geweldig! Vooral de watervallen zijn zo mooi (zie de foto’s rechts boven in de blog).

Kings Canyon National Park is het volgende station. Hier zien we een wilde bruine beer, het symbool van California. We ontdekken dat je heel goed in de auto kunt slapen, dus we besluiten het hostel links te laten liggen, en in het park bij een beek te ‘kamperen’. Biertje erbij, vuurtje erbij, helemaal voor elkaar…

Dan Seqoia National Park. Ongelofelijk wat een reuzen! In dit park staan de grootste bomen ter wereld. Er staat een boom met een diameter van twaalf meter. Er staan giganten tussen van 100 meter hoog, met een schil (ik ben het Nederlandse woord vergeten :) van meer dan een meter dik. Everything is BIG in America!

Mijn pa en ik zijn intussen helemaal fan van de nationale parken. Amerika heeft s’werelds meest uitgebreide systeem van nationale parken. Dit vooral dankzij John Muir die zich begin vorige eeuw inzette voor behoud van wildernis. Nu heeft Amerika tientallen nationale parken die beschermd worden tegen menselijke beschadiging.

Dit keer gaan we naar een heel bekend park. De vallei der doden, oftewel: Death Valley. De naam overdrijft niets. De vallei is een kale vlakte met hier en daar een bosje, een duin, een spookstad, en wat zoutkristallen. En dat alles in een zomers temperatuurtje van 50 graden! Maar wel adembenemend mooi. S’nachts slapen we in een canyon, en we worden s’ochtends geroosterd wakker… We besluiten om goed gebruik te maken van de 4x4 wagen, en nemen een paar spectaculaire gravelwegen.

Het is weer hoog tijd voor civilisatie, en wat voor civilisatie! Las Vegas, wereldhoofdstad van de ‘eenarmige bandieten’. Het centrum van Las Vegas is een vijf mijl lange weg, ‘The Strip’, met alleen maar hotels. De hotels hebben allemaal een ander thema. Zo is er het hotel ‘Venetia’, waar ze de Italiaanse stad nagebouwd hebben. Aan de binnenkant lijkt het net alsof je door Venetia loopt. De plafonds zijn beschilderd met wolken, en er lopen grachten in het hotel, met echte gondeliers. Zo heb je ook een hotel van New York, MGM Filmstudios, Paris, en veel meer. Alles is kitch. In de hotels draait het voornamelijk om shoppen en gokken. De meeste mensen zijn toeristen die een paar dagen blijven. De rest heeft van gokken hun beroep gemaakt.

The Strip is indrukwekkend, maar als dit civilisatie is, dan maar weer een park. De Colorado River heeft in Arizona een twee kilometer diepe canyon (kloof) uitgesneden, de Grand Canyon. Weer een natuurwonder. Pa en ik kunnen het niet weerstaan om de canyon naar beneden te klimmen. Maar ja, dan moet je ook weer omhoog. De terugweg is heel wat heter en zwaarder dan de heenweg, maar we hebben alle tijd en bereiken s’avonds weer de begane grond, samen met een Duitse vader en zoon, die ook door Amerika aan het reizen zijn.

Daarna eten we in het Navajo indianen reservaat, gaan we in Los Angeles naar de glazen Chrystal Cathedral Church, bezoeken het mooie kasteel van krantenmagnaat William Randolph Hearst, surfen in Santa Cruz, en we brengen de laatste dagen in San Francisco door met een fietstocht over de Golden Gate Bridge, en een boottocht naar Alcatraz, oftewel The Rock, het beroemde gevangeniseiland, waar o.m. Al Capone gevangen zat.

Mexico and Cuba
Vandaag is mijn vader teruggegaan naar Nederland. Ik vertrek zondag naar Mexico waar ik samen met twee vriendinnen ga rondreizen. Na een week in Mexico maken we voor tien dagen een uitstapje naar Cuba. Een unieke kans nu Fidel Castro nog leeft…Ik probeer zo nu en dan een berichtje te plaatsen. En zondag 22 juli kom ik weer terug!

Spring Break

2007-04-10T02:22:00.000-07:00

Twee weken geleden, vertrok ik zaterdag om zes uur, in de mistige ochtend, vanuit Berkeley op de Shadow, voor een reis van acht dagen, die ik niet snel zal vergeten…

Sa
Het reisplan is om via de bekende Highway 1, oftewel de Pacific Coast Highway, van San Francisco, via Los Angeles en San Diego naar La Paz, de zuidelijkste stad in Baha California, in Mexico, te rijden.
De eerste dag wil ik Saul Davila, een Amerikaanse vriend die ik ken van mijn tijd in Maui, bezoeken. De reistijd naar Los Angeles, waar hij woont, is normaal gesproken zes a zeven uur, maar langer via de Highway 1. Daarom vertrek ik erg vroeg, nog voor zonsopgang, van het International House in Berkeley. Langzaam wordt het licht en zie ik waar ik rijd. De kronkelige weg voert mij pal langs de blauwe oceaan met witte schuimkragen, stille stranden, rotsige, stijle kliffen, spanbruggen van meer dan 100 meter hoog, planten en bomen die ik nooit eerder gezien heb, een surfcompetitie, walrussen, en Malibu. In twee woorden: ge-weldig! Klik op de kaart voor een vergroting.

Na een rit van dertien uur vind ik het huis van Saul in Torrence, Los Angeles. In de Maui-tijd was Saul een echte vrijbuiter die altijd met ‘spungeing’, oftewel bodyboarden bezig was,en niet echt wist wat hij wilde met zijn leven. Nu, drie jaar later is Saul (30 jaar) getransformeerd tot een heuse ‘family man’. Hij is inmiddels een jaar getrouwd en heeft vorige maand zijn eerste koter ontvangen, Isabella. De baby, is twee maanden te vroeg geboren, een echte miniatuurbaby, maar ze doet het intussen goed (ik weet niet hoe ik dit anders moet zeggen :) Ze heeft af en toe alleen wat ademhalingsproblemen, dus moet ze constant in de gaten worden gehouden. Ik zie hoe intensief dat is voor Kristen en Saul, en heb veel respect voor de manier waarop Saul de verantwoordelijkheid, om voor ze te zorgen, op zich neemt.

Su
De volgende ochtend ga ik met hen mee naar King’s Harbor Church. Wat mij opvalt in Amerika is het patriottisme. Amerikanen zijn erg trots op hun land. Overal hangen vlaggen en zelfs bij binnenlandse sportwedstrijden wordt het volkslied gespeelt. Zo hangt er voorin de moderne kerk, een omgebouwde loods, een Amerikaanse vlag. Na een paar ‘worship songs’ begint de pastor te spreken over ‘onze jongens’ in Irak en de strijd tegen ‘het kwaad’. Het verbaast me hoe makkelijk de pastor een bruggetje bouwt tussen de oorlog in Irak tegen het kwaad, en de spirituele oorlog van ‘het licht’ tegen ‘de duisternis’. In Amerika is het misschien wel nodig een sterke Amerikaanse identiteit te kweken, omdat het volk bestaat uit immigranten van over de hele wereld. Om al deze etnische groepen samen te binden is er als het ware een ‘Amerikaanse supra-etniciteit’ nodig die alle andere overstijgt. Excuse me, dit was even een antropologisch uitstapje :)

Na, een leuke tijd met Saul en zijn familie bezoek ik s’avonds in Orange County (The OC, voor tv-kijkers), de bekende Saddle Back Church, van voorganger Rick Warren. Een Amerikaans fenomeen zijn de zogenaamde mega-churches. Dit is er één van. De church ziet er niet bepaald uit als een stereotyp Nederlandse kerk. Het lijkt meer op een school campus, met verschillende gebouwen. Een kinderopvang, kantoren, restaurant, café, jongerentent, een boekenwinkel en de kerkzaal. En dit alles opgemaakt met watervallen, sfeerverlichting en palmbomen. Ik loop de gigantische kerkzaal binnen en neem plaats op de tribune. Een, jonge, cool uitziende voorganger vertelt een boeiend, humorvol, en eigentijds verhaal over de nadelen van jaloezie, opgehangen aan het verhaal van Jozef en zijn broers. Hij gebruikt wetenschappers, en bekende leiders om zijn verhaal kracht bij te zetten. Daarnaast visuele middelen zoals een mooie nagemaakte mantel van Jozef. De 25-jaar oude kerk is opgezet in Orange County, een wijk waarin veel hoogopgeleide, rijkere mensen wonen. Meer dan 20.000 mensen zijn actief lid.

Hollywood, in het noorden van Los Angeles is het volgende station. Ik slaap daar in een backpackers hostel, en ontmoet daar Thomas (Duitsland) en Sushim (India), vrienden uit het International House. We lopen over Hollywood Boulevard, en fotograferen de bekende sterren op de Walk of Fame. Het is zondagavond en behalve een paar dronken zwervers is het bijna uitgestorven. “Dat was zaterdagavond wel anders!”, zegt Sushim, die al een dag langer in Hollywood was.

Mon
Dag drie begint met een zelfgebakken engelse pannekoek in het gezellige hostel. Daarna wil ik weer vertrekken op de motor, maar zie ik een geel papier bij het stuur. Een boete! Verkeerd parkeren, met de motorcycle nog wel! Een voorbijganger wijst op de moeilijk zienbare rode lijn op de stoep. Snel vergeten, het is tenslotte Spring Break! Ik rijd de bergen op over smalle weggetjes, door een luxe villawijk, om zo dicht mogelijk bij het HOLLYWOOD-teken te komen. Uiteindelijk sta ik er 30 meter onder. Nu, op naar San Diego, waar achttien International House studenten een huis pal aan de zee gehuurd hebben. Ik rijd langs de hoge wolkenkrabbers van Los Angeles Civic Centre, door Beverly Hills, de wijk van de ‘rich and famous’, en maak een stop (is dit Nederlands?) in Venice Beach. Dit is een bekend strand met een lange boulevard. Ik loop langs het strand en krijg een concert van een elektrisch gitaar spelende rollerskater, zie de bodybuilders op Muscle Beach, spreek met een kerel, die zijn hele gevangenishistorie uit de jaren ’80 met mij deelt, en zie een rocker op een Harley Davidson fiets. Een bonte boel. S’avonds bereik ik het huis in San Diego, na een regenachtige tocht. Het leven van een motorrijder gaat niet altijd over rozen…

Tue
In het huis, met een borrelbad in de tuin, is het één en al gezelligheid! De volgende dag willen we gaan surfen, maar omdat het keihard waait zijn de golven te ‘choppy’. We besluiten te gaan bodyboarden. Terwijl we de golven aan het ‘catchen’ zijn, zien we een man naar onze spullen op het strand graaien. Thomas er achteraan. Maar nog voordat hij de man achterhaalt heeft, wordt hij al door de politie ingerekend. De zwerver heeft Thomas broodje gejat… We maken nog meer mee die dag. Eerst lopen we tussen de wolkenkrabbers, in het financiële centrum van San Diego, met onze strandkloffie. De mensen reageren heel serieus als we ze vragen waar het strand is. Dan gaan we naar het Balboa Park.

Volgens Sushim is het in China heel normaal om achterstevoren te lopen, “dat is heel stimulerend voor de hersenen.” “Nou, dat moeten we maar eens proberen dan, ik kan wel een paar soepele hersenen gebruiken.” Wij achteruitlopen, struikel ik bijna over een fiets die midden op het voetpad ligt, niet gezien natuurlijk… De licht ontvlambare gast die er naast staat, ontzettend kwaad! “Hey homey, what’s up man? what’s your problem man, f#@$% f@#%$?”, zegt hij al spuwend op de grond voor mijn voeten. We maken ons dus maar snel, dit keer niet achterstevoren, uit de voeten. Een straat verderop zien we een man ruw gearresteerd worden omdat hij op de brede éénrichtingsweg, zonder verkeer, in het park, tegen de pijlen in fietst! Ongelofelijk voor een fiets liefhebbende Nederlander als ik. Na een kwartier werd hij wel weer vrijgelaten. We bekijken nog vliegtuigen die zo laag overkomen dat je de wind achter je oren kunt voelen, en gaan terug met de bus. De buschauffeur, verlaat plotseling de bus bij een tankstation, voor meer dan vijf minuten, om een plasje te plegen.

Wed
Woensdag is een lazy strand day. S’avonds vertrekken we met de hele groep naar Rosarito, in Mexico, om een avondje uit te gaan. De strandtent met beach volleybal en een elektrische rodeostier is het hoogtepunt van de avond. Na een Mexicaans taco ontbijt in de ochtend verlaat ik mijn I-House vrienden om alleen verder te trekken. Inmiddels ben ik erachter gekomen dat het nog 1.000 mijl, oftewel 1.600 kilometer naar La Paz is. Net iets te veel van het goede om heen en weer te gaan in drie dagen, maar ik besluit om nog zover mogelijk te komen.

Thu
Mexico en Amerika zijn een wereld van verschil. Zodra je de grens over trekt verandert het wegdek in gatenkaas, verouderen de auto’s tien jaar, en is de wegwijzering verdwenen, moeilijk te lezen en in het Spaans. Het duurt even voordat ik door heb dat de Mexicanen het metrische stelsel hanteren, het voelt eerst alsof de mijlen onder mij door vliegen, maar dat komt dus alleen maar omdat mijlen weer gewoon kilometers zijn. In Ensanada bewonder ik de grootste vlag van Mexico, en de haven met haar cruiseschepen. Ik rijd door op de Highway 1, langs de kust. Het zeewater wordt steeds lichtblauwer en de rotsen worden kaler. Op een gegeven moment is Highway 1, nog de enige verharde weg. Ze leid mij door kleine Mexicaanse dorpjes, met fruit en kledingkraampjes langs de kant van de weg. Af en toe stop ik om te tanken of om een lekkere taco bij een Taqueria te eten. De Mexicanen zijn erg vriendelijk. In het dorpje El Rosario, vind een goedkoop hostel, El Sinahi genaamd. Ik heb inmiddels een chronisch slaapgebrek en val als een blok in slaap.

Fri
Vrijdagochtend, vraag ik de weg aan de baas van het hostel, een vriendelijke man van rond de vijftig. Hij is erg geïnteresseerd in mijn reis, en nodigt me uit om te ontbijten in zijn restaurant. De volgende pinautomaat op Highway 1 is meer dan driehonderd kilometer verderop. Verder dan de pesos die ik nog heb mij kunnen brengen. Ik moet dus 80 kilometer terug naar het vorige dorp om te pinnen. “No es un problema”, zegt Armando, de hostelbaas. “Ik moet zelf ook die kant op, dus je kunt met mij meerijden.” Een leuke rit waarin ik in mijn ‘beste Spaans’ hem wat nuttig Engels probeer bij te brengen. “Uno taco maïs o harina, een bloem of een maïs taco?” Al pratende haal ik mijn basis in Spaans ook weer op. Het valt me op dat hij veel over zijn familie praat. Nu is het in Latijns Amerikaanse landen normaal om bij kennismaking gegevens over je familie uit te wisselen, “hoeveel broers en zussen heb je?, hoe oud zijn ze?”. Maar Armando blijft maar over zijn prachtige dochter praten.

Aangekomen in San Quintin, stopt hij dan ook bij zijn dochter die als penningmeester bij de gemeente werkt. Een vlotte, aantrekkelijke meid, van 23 jaar, Armando heeft inderdaad niet overdreven. Even later zoeken we een pinautomaat op, maar die heeft helaas geen geld! Gelukkig is er nog een pinautomaat in het dorp. Opeens staat Jasmine, zijn dochter er met haar auto. Ik moet maar even met haar de andere pinautomaat opzoeken, “dan ontmoet ik jullie wel weer”, zegt Armando glimlachend. We pinnen het geld, doen wat inkopen voor het restaurant en ontmoeten Armando weer. Op de weg terug naar El Rosario blijft hij maar over zijn intelligente dochter praten. Hij nodigt me weer uit om te eten, dit keer met zijn vrouw. Nu kan ik niet alle Spaans volgen, maar hoor ik hem toch duidelijk zeggen: “Het is wel een hele goede jongen voor onze dochter!” Ik zit er niet echt op te wachten om uitgehuwelijkt te worden, en besluit dus maar om weer snel verder te trekken, ha ha.

De omgeving langs Highway 1, na El Rosario is makkelijk te beschrijven. Rotsige heuvels, ontelbare cactussen, omgeslagen autowrakken, biddende valken, en kruisen voor vrachtwagenchauffeurs. That’s it, behalve af en toe een klein dorpje. Ik rijd de hele dag totdat ik de eindbestemming van mijn reis bereik: La Bahia de Los Angeles. Het is al donker als ik in mijn cabaña, direct aan het strand, trek. Ik loop wat rond door het bijna uitgestorven dorpje, en praat met jonge Mexicanen die vertellen dat er morgenavond een grote fiësta is. Van Nederland en Johan Cruijff hebben ze nog nooit gehoord.

Sa
Zaterdag, word ik wakker van het gebrom van motoren. Ik loop naar buiten en zie een prachtige zonsopgang, over een wit strand, een spiegelgladde zee, en vissende pelikanen. Het gebrom komt van visserboten, die uitvaren. Ik mag nog mee, maar ze komen pas in de middag terug. Omdat ik zondagavond weer terug in Berkeley wil zijn, en Berkeley meer dan 1.500 kilometer weg is, besluit ik het schip te laten varen, en zelf koers terug te zetten richting Amerika. Onderweg probeer ik nog een cactus te melken, en verlies ik mijn slaapzak ergens in de woestijn. Ik overnacht na een rit van tien uur weer bij de I-House vrienden in San Diego.

Su
Zondag rijd ik, weer in een rit van tien uur, naar Berkeley. Het is onderweg heet en het waait hard. Om zeven uur s’avonds ben ik weer terug waar ik begon, bij het International House in Berkeley. De kilometerteller staat op 2.200 mijl, oftewel 3.500 kilometer, de afstand van Utrecht naar Madrid en terug. De motorfiets heeft goed werk geleverd. Op een lekkende schokbreker en een klein remprobleem na, heeft de 22-jarige Honda het perfect gedaan. Uitgeput, terugdenkend aan de mooie avonturen, val ik in slaap…

Last School Weeks
Nu nog zes weken school te gaan. Vijftien mei is het schoolseizoen hier officieel afgelopen. De laatste weken zijn de zwaarste, dus nog even aanpoten. Afgelopen vrijdag heb ik mijn rechter pink gebroken met een potje voetbal, de motor zal me dus niet te veel afleiden de komende tijd. Gelukkig kan ik nog typen, op dit moment mijn eerste levensbehoefte, met alle papers die ik moet inleveren. Foto’s van de Spring Break kun je rechts bovenaan in de blog zien.

Everything and Nothing

2007-03-14T15:27:00.003-07:00

Het is nu twee maanden geleden dat ik voet op Amerikaanse bodem zette. De tijd gaat heel erg snel moet ik zeggen. Ik heb al veel gezien en meegemaakt hier, maar ik wil nog zoveel doen! Het moeilijkste vind ik om de juiste balans te vinden tussen studie en vrije tijd. Aan de ene kant wil ik naast studeren, California ontdekken, wat van het lokale leven meekrijgen, genieten van het fantastische weer hier (deze hele week zon en 20 graden), en de coole mensen hier leren kennen. Aan de andere kant vind ik het een geweldige kans om hier te studeren, zijn de vakken ontzettend interessant, leer ik heel erg veel, en zou ik het erg jammer vinden Berkeley te verlaten zonder deze kans volledig benut te hebben (jullie lezen dat ik me al helemaal aan de ‘american way of talking’, met superrelatieven, heb aangepast). Dus het is voortdurend schipperen om de gulden middenweg te volgen, wat is Nederlands toch een mooie taal!

Earthquake Hazard
Vorige week donderdagavond zat ik in de rechten bibliotheek, een mooie en rustige bibliotheek, te studeren. Ik was net in gedachten verzonken toen opeens de grond onder mijn voeten begon te schudden. De dakplaten begonnen te trillen, en ik kon de steunpilaren van de bibliotheek heen en weer zien bewegen. Het duurde allemaal zo’n vijf, zes seconden en toen was het over. Naast mij stond een jongen ‘geschokt’ bij zijn stoel. We keken elkaar aan en het enige wat ik kon uitbrengen was: “Man, this was my first earthquake!”

Voor veel van jullie klinkt het misschien wat vreemd, maar toen ik naar San Francisco ging wilde ik wel graag een aardbeving meemaken. Gewoon om te weten hoe het is. Aardbevingen zijn hier niet ongewoon. Zo hebben ze hier naast het weerbericht ook een aardbevingbericht in de krant. Toen ik mij aanmeldde voor het International House moest ik ondertekenen dat ik het I-House niet verantwoordelijk zou houden in geval van schade bij een aardbeving. Het I-House is namelijk 100 meter naast de ‘Hayward Fault’ gebouwd. Aardbevingen worden veroorzaakt doordat er druk wordt opgebouwd tussen twee aardplaten op een breuklijn. Als de spanning te groot wordt beginnen de aardplaten langs elkaar of over elkaar te schuiven wat een aardbeving veroorzaakt. De meeste breuklijnen lopen door zee, maar in sommige gevallen ook over land, zoals bij San Francisco. Deze aardbeving was de zwaarste aardbeving sinds enige tijd, met een kracht van 4.4 op de schaal van Richter. Er zijn hier en daar wat leidingen gesprongen, maar veel schade heeft deze beving niet veroorzaakt. Binnen 30 jaar verwachten ze hier wel een ‘major earthquake’…

Naast het I-House staat het Memorial Stadium, een heel groot American Football stadion. Dit stadion is midden op de Hayward breuklijn gebouwd. Het stadion schuift dan ook langzaam in twee helften uit elkaar. Dit kun je zien aan de beroemde ‘Hayward crack’ in het stadion, die alsmaar groter wordt (zie foto).

Save the Oaks!
Nu beseffen de Amerikanen dat het misschien toch niet zo’n goed idee was om het Memorial Stadium óp de breuklijn te bouwen. Stel bijvoorbeeld eens dat de Golden Bears, het team van UC Berkeley, tegen grote rivaal, Stanford Cardinals speelt, in een uitverkocht, met 73.000 mensen gevulde stadion, en… Nou ja, je weet wat ik bedoel. Daarom hebben ze nu plannen om het hele stadion te verplaatsen! Maar eerst willen ze naast het stadion gymzalen bouwen om gebruik van het stadion te ontlasten. Er is alleen een probleem. Naast het stadion staan namelijk een paar eiken, en mensen in Berkeley zijn heel erg gesteld op eiken. Dus om de plannen tegen te werken bouwen ze boomhutten bovenin de eiken, waarin ze slapen, zodat de bomen niet gekapt kunnen worden. Logisch toch! De bomen worden nu al meer dan twee maanden bezet. Het protest wordt gesteund door een groot deel van de Berkeleyanen, waaronder een oud-burgemeester. Maar het echte werk wordt gedaan door de werkloze hippies. Berkeley kent veel dakloze mensen, waarvan veel rechtstreeks zijn overgewaaid uit de flower power jaren van de sixties (kan goed want flower power begonnen in San Francisco).

De hippies hebben het zware werk op zich genomen en bemannen om en om de boomhutten. Overdag zitten ze bij de eiken, spelen ze muziek, maken ze praatjes met de vele geïnteresseerden, en geven ze speciale eik-klimlessen! Nu wilde ik dat ook wel eens doen, dus ik stond met klimspul klaar onder de boom, maar ik werd weggestuurd door de politie: “The oaks are UCB property, climbing them is an illegal act, you will break state law.”

De actie heeft wel degelijk succes. Het heeft aandacht gekregen van veel landelijke radio-en televisie zenders en de eerste rechtszaak is al gewonnen. Zie hieronder het interview met actievoerder William. Je kunt denken: “Ach het zijn maar een stuk of 40 eiken, wat maakt het uit.” Maar het gaat hier om meer. De eiken zijn geplant als gedenkteken aan slachtoffers van de Vietnamoorlog, en het gaat om vragen als: wie beslist hoe de omgeving ingericht wordt, politiek, bedrijven en organisaties, of de burger zelf? en hoe gaan we in het algemeen om met natuur en omgeving. Ik vind het een inspirerend en zinvol protest. De burgers van Berkeley zijn betrokken met hun eigen leefomgeving. In de lessen, bij Community and Economic Development, leer ik dat democratie pas echt democratie is als burgers actief zijn in hun buurt en er daarnaast veel over te zeggen hebben (decentralisatie van macht). Ook kun je de Save the Oaks actie zien als een symbool van onze menselijke verantwoordelijkheid om respectvol om te gaan met natuur. Ondiep, mijn eigen wijk in Utrecht is een wat minder goed voorbeeld van activiteit in de buurt. Het is de bedoeling dat de wijk gesloopt wordt, maar niet zo vroeg al! Wel tragisch wat er gebeurd is met die man. Ik hoop dat na al de negatieve aandacht de problemen in de wijk nu opgelost worden.

School Business
Deze weken vlak voor de ‘spring break’ heb ik veel tentamens. De lente periode duurt hier vijf maanden, en vlak voor de lente vakantie, in het midden van de periode, wordt je getoetst. Qua moeilijkheidsgraad zijn de tentamens vergelijkbaar met die in Utrecht, alleen is de tentamenstof een factor twee, drie keer zo groot. Daarnaast doe je hier meer kleine opdrachten en presentaties, en wordt je becijferd op participatie in de les. De studenten zijn dan ook actief in de les, met het stellen van vragen en geven van opmerkingen. Hierdoor wordt je zelf ook gestimuleerd wordt om actief deel te nemen. Je merkt niet dat door de verwachte lesparticipatie iedereen haantje de voorste wil zijn en een ‘strebermentaliteit’ veroorzaakt, wat ik vooraf wel verwachtte.

Een ander fenomeen zijn de ‘office hours’. Dit zijn uren waarop de professoren beschikbaar zijn voor studenten. Na een beetje navragen kwam ik er achter dat bijna alle studenten naar office hours gaan. In Nederland zou dit wat slijmerig overkomen, maar het is hier heel normaal. Ik had wat vragen over de lessof en ben dus ook maar eens office hours gaan bezoeken. Naast een antwoord op vragen, ontmoet je ook de professor en hij/ zij leert jou kennen waardoor het onderwijs wat persoonlijker wordt.
In de komende springbreak ben ik van plan om richting Mexico te rijden op de motorfiets.

Interesting People
De vakken die ik volg zijn bere interessant. Af en toe worden er gastsprekers uitgenodigd. Vorige week was professor Dijani te gast, bij het vak over analyse en oplossing van internationale conflicten. Dijani is professor in rechten, en was direct betrokken bij de vredesonderhandelingen tussen de Israeliërs en de Palestijnen in Camp David in 2000. Het was interessant om te horen hoe het er aan toe gaat bij de vredesonderhandelingen over “the most complicated conflict on the planet”. Zo vertelde hij dat de vredesonderhandelaars elkaar al jaren kennen en vaak zelfs vrienden zijn. Maar zodra de onderhandelingen beginnen ontstaat er een zakelijke, ijzige sfeer, waarin van vriendschap niets meer te merken is. Het zal ook nog wel even duren voordat het conflict wordt opgelost.

Naast de lessen zijn er tal van andere activiteiten. Er worden veel documentaires vertoond, congressen georganiseerd en lezingen gehouden. Vorige week kwam John Edwards, naast Hillary Clinton en Barck Obama presidentskandidaat voor de Democraten in 2008, langs om stemmen te werven. Zo, die man kan spreken, joh! Een man met heel veel charisma. Daar kan Balkenende niet aan tippen :) Maar zoals met elke politicus gaat het niet alleen om de verpakking maar om zijn/ haar verhaal en prestaties. Edwards vertelde het verhaal van ‘two America’s’, het arme en het rijke Amerika. Hier zit wel wat in, want van alle welvarende westerse landen is de kloof tussen rijk en arm het grootst in Amerika. Hij wil er alles aan doen om dit te veranderen. Toen ik naar Amerika kwam dacht ik dat de Republikeinse Partij van Bush, de christelijke en dus ook de sociale partij was. Dit is niet zo. De Democratische regeringen hebben zich sinds de laatste 40 jaar ingezet voor sociale programma’s tegen armoede, die vervolgens door de Republikeinse regeringen weer werden afgeschaft. Edward’s toespraak werd steeds onderbroken door hard applaus en enthousiast gejoel. Er werd zelfs geklapt toen Edwards zei dat de Amerikanen hun grote auto’s moeten opgeven om het broeikaseffect tegen te gaan! Veel charisma die man…

Vandaag sprak Lt. Generaal Dallaire, die tijdens de Rwanda Genocide in 1994, commandant van de VN-missie was. Hij komt ook voor in de tragische film Hotel Rwanda. Dallaire sprak over het menselijk falen om genociden te voorkomen. Auschwitz, Cambodja, Srebrenica, Rwanda, allemaal plaatsen waar mensen opzettelijk en planmatig zijn uitgemoord. En dit alles omdat ze een bepaalde etniciteit bezaten. Waarom kon dit niet voorkomen worden? En wat doen we met Darfur? Hier gaf hij een interessante beschouwing over, maar omdat het inmiddels kwart voor drie s’nachts is zal ik hier niet verder op in gaan. Sleep tight, don’t let the bedbugs bite!

Fish etc.

2007-02-10T02:40:00.000-08:00

Overlijdensbericht
Ik begin maar met het slechte nieuws. Eén van mijn twee vissen heeft namelijk het leven gelaten… Hij is gistermiddag overleden aan een onbekende ziekte.
‘Dopoogvis één zonder naam’ was een fijne vis. Hij was altijd op zoek naar het avontuur. Soms kwam hij naar boven om te zien hoe het leven er boven de waterspiegel uitzag, en een andere keer zwom hij driftig rondjes op zoek naar voedsel in zijn kom. Zijn precieze geboortedatum is niet bekend, maar ik denk dat hij bijna 3 jaar oud geworden is. Dopoogvis één zonder naam, ik zal je missen… Zijn favoriete -en uitvaartnummer, Scooter – How Much is the Fish, heb ik in de ‘Music Player’ gezet. Hij zal in de achtertuin begraven worden. Denk ook even aan Dopoogvis twee zonder naam die voortaan zonder gezelschap zijn rondjes zal moeten zwemmen…

Een jongensdroom is uitgekomen!
En dan het goede nieuws. Ik ben nu de trotse eigenaar van een ‘motorcycle’. Het was altijd al een wens van me om rondjes op mijn eigen apparaat te rijden. Ik heb hem via Craigslist, de ‘marktplaats.nl’ van San Francisco gekocht. Na een lange reis met het openbaar vervoer (twee-en een half uur) kwam ik bij de motor. Ik was direct verkocht, de motor dus ook. Maar had één probleem: ik kon niet genoeg geld opnemen en de motor dus maar half betalen. Maar dat was voor de eigenaar, een wel hele relaxte gozer, geen probleem: “Ach, kom volgende week maar een keer langs en betaal dan de rest maar…”
Voor de kenners: het is een Honda Shadow VT500 uit ’85, in goede staat. Het is echt fijn om een motor te hebben. Nu kan ik California écht gaan ontdekken, en ik verkoop hem gewoon weer als ik terugga naar Nederland.

Pieter, wat studeer je nu eigenlijk?
Deze vraag wordt vaak aan mij gesteld, en nu dacht ik: “laat ik van deze gelegenheid gebruik maken om alle onduidelijkheid de wereld uit te helpen.” Het is allemaal wat ingewikkeld, maar ik zal het kort uitleggen. Ik ben nu derdejaars student in Utrecht, en ik doe eigenlijk twee studies (bachelors) waarvan veel vakken overlappen. Normaal staat er drie jaar voor één ‘bachelor’, maar door de overlap kan ik twee bachelors doen in vier jaar. Ik ben begonnen met de bachelor Liberal Arts & Sciences. Nee, hiermee wordt je geen wetenschappelijke schilder :) Met deze studie wordt je ‘kennismakelaar’ van de wetenschap.

Wetenschap in het algemeen kun je zien als het beschrijven van de wereld waarin we leven. Dit kun je vanuit verschillende invalshoeken doen. Dit zijn de verschillende wetenschappen, zoals psychologie, natuurkunde,en literatuurwetenschappen. Wetenschappers verzamelen informatie door het doen van onderzoek. Deze informatie kan vervolgens op allerlei manieren toegepast worden. Een willekeurig voorbeeld is een onderzoek van een aardwetenschapper (geoloog) naar aardverschuivingen in Peru. De geoloog verzamelt hier informatie over. Deze informatie kan vervolgens gebruikt worden om te voorspellen welke gebieden gevoelig zijn voor aardverschuivingen. Zo kunnen mensen bij dreiging van een aardverschuiving, op tijd geëvacueerd worden.

In het eerste jaar doe je veel kennis op van de verschillende wetenschappen, zodat je hiervan een overzicht oftewel ‘birds eye view’ krijgt. Ik heb cursussen gehad in o.a. Spaans, Kunstgeschiedenis, Aardwetenschappen, Biologie en Bedrijfswetenschappen. Hiernaast leer je vaardigheden, zoals het vergelijken van wetenschappen (interdisciplinair denken), wetenschappelijk schrijven, en redeneren.

In het tweede jaar ga je je echt verdiepen in één wetenschap. Ik heb Culturele Antropologie gekozen. Normaal zou ik hier een deel van doen, maar omdat ik het zo interessant vond heb ik besloten om de hele bachelor te volgen. ‘Antro’ komt van het Griekse woord voor ‘mens’. Antropologie is dan ook de ‘studie van de mensheid’. Culturele antropologen (wat een woord hè) doen onderzoek naar de verscheidenheid aan menselijke samenlevingen en culturen. Hierbij kun je denken aan de gebruiken, gewoonten, waarden, normen, symbolen en religies van mensen. Belangrijke vragen zijn: Wat verklaard het gedrag van mensen? Waarom botsen culturen met elkaar? Hoe ga je met andere culturen om en welke sociale problemen hebben ontwikkelingslanden? Kennis over culturen kan bijvoorbeeld gebruikt worden door een Nederlands bedrijf die een fabriek opent in China. Of door Amerikaanse regeringsleiders die het conflict in Irak willen oplossen. Mmmm, om een ‘kort’ verhaal lang te houden vertel ik nog even wat ik met de studie wil.

Als ik ben afgestudeerd mag ik mijzelf ook antropoloog noemen. Misschien doe ik eerst zélf een paar jaar onderzoek, en kom ik daarna te werken bij organisaties zoals het Ministerie van Ontwikkelingssamenwerking, de Verenigde Naties, of Novib. Ik wil in ieder geval de kant van ‘ontwikkeling’ op.

Er wordt hier natuurlijk ook nog gestudeerd.
De eerste twee weken heb ik nodig gehad om hier op gang komen. Je komt hier in een hele nieuwe omgeving. Ik was vooral bezig met het leren kennen van mensen, spullen aanschaffen en de omgeving verkennen. Inmiddels ben ik helemaal gesetteld hier, en is de studie inmiddels alweer drie weken aan de gang. Het studiesysteem is hier anders dan in Utrecht. Ik heb hier vijf maanden lang (spring-term) vier cursussen. Het niveau vind ik hier niet veel hoger dan in Utrecht, maar de hoeveelheid wel! Het is echt ongelofelijk hoeveel je hier moet lezen. Deze week moest ik twee romans lezen en zo’n 150 pagina’s aan artikelen. Er wordt hier in het International House dan ook hard gestudeerd. Gisteravond zat ik tot twaalf uur in de bibliotheek en het zat nog helemaal vol! En dan is het niet eens een tentamen periode. Ik studeer hier veel meer dan in Utrecht. Het is zwaar, maar wel makkelijk dat iedereen hier hard studeert zodat je elkaar kunt stimuleren.

De cursussen die ik volg zijn erg leuk. Ze worden vooral gegeven door mensen met veel werkervaring in de gebieden waar de lessen over gaan. Ik volg bijvoorbeeld een vak in ‘Peace and Conflict Studies’. Het vak gaat over de analyse en oplossing van internationale conflicten. De leraar heeft jaren bij de Verenigde Naties gewerkt en is o.a. nauw betrokken geweest bij vredesonderhandlingen in het Midden Oosten, waar hij veel over kan vertellen. Het is hem niet helemaal gelukt om het conflict tussen de Israëliërs en de Palestijnen op te lossen, maar dat is ook wel wat te veel gevraagd. Daarnaast volg ik een introductiecursus in Recht en een cursus over de ontwikkeling van economie en samenleving. Dit wordt gegeven door prof. Blaustein, een vriendelijke man, zo’n 70 levensjaren oud. Hij is o.a. adviseur geweest van Clinton en kan dus veel mooie verhalen vertellen over de praktijken in het Witte Huis.

Ten slotte volg ik één van de ‘classics’ van de cursussen in Berkeley: Controlling Processes. Dit is een antropologisch vak en wordt gegeven door de Laura Nader. Zij is de zus van Ralph Nader die drie keer meegedaan heeft met de Amerikaanse presidentsverkiezingen voor de Green Party (Amerika kenners weten over wie ik het heb). De cursus gaat over verschillende processen die invloed op ons leven uitoefenen. We lazen George Orwell – 1984. Dit boek, geschreven in 1949, is een toekomstroman en gaat over de wereld in 1984. De wereld bestaat uit drie superstaten, iedereen wordt de hele dag in de gaten gehouden, en het vocabulaire van de taal wordt beperkt zodat mensen geen ‘thoughtcrime’ (negatief denken over de Partij) meer kunnen plegen. Kortom, iedereen leeft onder controle van de Partij die de macht wil behouden. Het is een vermakelijk boek, een aanrader om te lezen. Maar we moesten dit boek lezen om bewust te worden van controle processen in ons eigen leven, zoals de invloed van consumentisme en technologische ontwikkelingen.

Santa Cruz bébè
In de weekenden heb ik tijd om veel leuke dingen te doen. Vorig weekend hebben we met z’n dertigen een roadtrip naar Santa Cruz gemaakt. Twee actieve vrouwen hebben twee bussen en twee auto’s gehuurd waarmee we op stap zijn gegaan. We reden via de Golden Gate Bridge (wat een mooi en gigantisch ding) naar de Highway 1, die helemaal langs de mooie kustlijn van California loopt. De kustlijn bestaat uit veel kliffen, stranden en…golven! Santa Cruz is echt het steryotype California. Grote stranden, overal surfshops, beachvolleyball-velden, en veel skateboarders (rollerskaters heb ik nog niet gezien). Mooi dus, het echte beachlive! Nou, dat dacht ik dus ook. “Ik ben in Santa Cruz, dan moet er natuurlijk gezwommen worden.” Huppa, Pieter de zee in, en koud dat het was! Een nieuwjaarsduik is een stoombad vergeleken met dit water. Dit is misschien wat overdreven, maar het is hier natuurlijk óók nog winter, dat vergeet ik nog wel eens. Ik heb foto’s van de trip naar Santa Cruz, het I-House en van de University Campus op het web gezet. Klik op de foto om ze te bekijken.

California

Welcome to America

2007-01-27T23:29:00.000-08:00

Na twee-en een halve week wordt het wel eens tijd voor een verhaal!

Save Travels
Zoals jullie al wel vermoedden heb ik veilig voet aan wal gezet in San Francisco. Bij het inchecken voor het vliegtuig in Amsterdam stond ik opeens naast, jawel, Cees Kraaienoord (christelijke zanger). Hij had net iets te veel shampootjes in zijn handbagage die de douanebeambte, volgens de nieuwe regels, in beslag nam. Cees was ook op weg naar Chicago om daar wat familie en vrienden te bezoeken.

In Chicago misten wij (ik reisde met Merel en Lieke, twee Utrechtse studentes) door het lange wachten bij de douane, onze vlucht. United Airlines boekte een nieuwe vlucht voor ons. We vlogen via Los Angeles met een paar uur vertraging naar San Francisco, waar we na een reis van 20 uur aankwamen, om 20.23 (zeg ik met een knipoog naar mijn moeder). Helaas dacht onze bagage er anders over. United Airlines verzekerde ons dat de tassen onderweg naar San Francisco waren in een ander vliegtuig, en dat ze die de volgende dag zouden bezorgen.

Silicon Valley
We werden opgehaald door de oom van Lieke die al tien jaar met zijn gezin in Palo Alto, vlak onder San Francisco woont. Ze hebben een supermooi huis daar, met echt een joekel van een flatscreen televisie, wat 'normaal' schijnt te zijn voor Amerikaanse begrippen. Lieke’s oom vertelde dat Steve Jobs, een paar straten verderop woont. Dat is wel leuk, want Steve Jobs is de oprichter van Apple, natuurlijk bekend van de I-Pod. Palo Alto ligt in de bekende Silicon Valley, genoemd naar het silicium waarmee chips gemaakt worden. In dit gebied zijn veel inmiddels groot geworden high-tech bedrijven ontstaan, zoals Hewlett-Packard, Intel, Apple en Google. Silicon Valley is naast New-York een drijfveer van de Amerikaanse economie.

De volgende dag gingen we met BART (zo wordt de metro hier genoemd) richting Berkeley. Berkeley is een stadje aan de oostkant van het San Francisco Baaigebied. Ik woon hier in het International House (I-House) waar een groot deel van de internationale studenten woont, die studeren aan ‘Cal’. Dit is hoe de University of California, Berkeley voor het gemak genoemd wordt. Er wonen zo’n 500 studenten afkomstig uit ongeveer 70 verschillende landen in het I-House. Een bont gezelschap dus. Er wonen ook heel veel Amerikaanse studenten.

I-House Adventures
In het I-House wordt op dit moment wel gerept van de ‘Dutch Invasion’ vanwege het opvallend grote aantal Nederlandse studenten die hier in de Spring Term (lentesemester) studeren. Natuurlijk houden wij de eer van ons Nederlands volk hoog door bijvoorbeeld een Dutch Coffee Hour te organiseren. Er worden stroopwafels uitgedeeld, er wordt sterke koffie gezet (de koffie is ontzettend slap hier), en er wordt Hollandse thee geschonken (bestaat dat?). Op deze manier laten we andere culturen kennis maken met onze, oh zo mooie Nederlandse cultuur.

Mijn kamergenoot is Cheung Ka Hei, een Chinees uit Hongkong. Voor het gemak noemt hij zichzelf Kolen. Het is een hele aardige en christelijke kerel. Alleen hadden we wel wat cross cultural issues in het begin (het spijt me voor de moeilijk vertaalbare engelse termen). Toen ik mijn kamer voor het eerst binnenging lag hij te slapen in het stapelbed. Ik liet hem lekker slapen en ging mijn spullen uitpakken. Opeens sprong hij uit zijn bed, ik schrok me rot! Hij rende naar zijn laptop waar hij een t-shirt oplegde. Hij zei dat hij zijn laptop wilde beschermen tegen de zon, ha ha.
Tijdens mijn eerste nacht in het I-House sliep ik erg slecht, het was zo warm! Tegen zessen werd ik zwaar beroerd en bezweet wakker. Mijn lichaamstemperatuur en kamertemperatuur waren tot broeikastemperaturen gestegen! Het was in California wel een stuk warmer dan in Nederland, maar zó warm? Ik ging naar het toilet om me op te frissen, ik kwam terug in de kamer, liep naar het raam dat potdicht zat, en constateerde dat de verwarming bij het raam op ‘standje 5’ stond …

Kolen komt uit Hongkong en daar is het warm in de winter, in California gaat de verwarming dus vol aan… Gelukkig hebben we nu een soort ying-yang, warm-koud balans gevonden, waarmee we allebei kunnen leven. Hij is trouwens een hele relaxte gozer om de kamer mee te delen. Nu moet ik wel zeggen dat het de koudste winter sinds eeuwen in California is. In Berkeley heeft het een paar nachten licht gevroren, wat hier heel zeldzaam is. In het noorden van California heeft het wat langer en zwaarder gevroren waardoor de hele citroenenoogst verwoest is. Dat is wel zuur (inkopper, kon het niet laten).

Retreat
In de eerste week hadden we een retreat (kennismakingsweekend) in Walker Ranch in Petaluma. De ranch lag in een soort van alpenlandschap met kale grasheuvels, rotspartijen, en echte Friese koeien. We hebben in de heuvels gewandeld, en kregen veel informatie van de I-House personeelsleden. Een boeiende toespraak was die van Joe Lurie, de directeur van het I-House, over culturele verschillen. Van hem heb ik geleerd dat je moet oppassen op welke toon je je Chinese schoonmoeder aanspreekt. Mandarijn, de taal die het meest gesproken wordt in China, is namelijk een ‘tonale taal’. Dit betekend dat een klank verschillende betekenissen kan hebben. Wil je in het Mandarijn “moeder” zeggen, dan zeg je “ma”. Maar pas op! Zeg je ma met een lage intonatie, betekend het ‘schelden’. Zeg je “ma” met een hoge intonatie, betekend het ‘paard’! Alleen als je “ma” met een gemiddelde intonatie zegt, betekend het daadwerkelijk ‘moeder’.

Kaart
Ik heb nog zoveel meer te vertellen, maar voor deze keer laat ik het hierbij.
Nog even je aandacht voor het kaartje rechts bovenaan in de blog. Dit is niet zomaar een kaart, het is een beweegbare kaart. Druk bijvoorbeeld eens op het meest rechtse ballonetje, dit is mijn kamer in het I-House. Nu kun je door op het ‘plusje’ te drukken inzoomen tot mijn kamer. Als je op ‘Tagzania’ drukt, krijg je een grotere kaart.

Welkom op deze blog!

2007-01-20T19:56:00.000-08:00

Tot juni 2007 studeer ik in Berkeley, California. Op deze blog kunnen jullie lezen wat ik hier in de Verenigde Staten meemaak. Er komen verhalen op te staan, achtergronden over dit gebied en zomaar wat gedachtenspinsels. Daarnaast komen er foto's en wellicht videootjes op de blog te staan, en links naar verenigingen, andere Utrechtse studenten in California, en vrienden in het buitenland.

De blog trekt een gevarieerde groep lezers: jong en oud, studerend en werkend, christelijk en niet-christelijk, twents en beschaafd :). Ik probeer de blog voor iedereen aantrekkelijk te maken.

Have fun reading it!